بنابراين جملۀ مذكور مفهومش اين است كه دوزخيان از رحمت خدا دور باشند و از آنجا كه نفرين خداوند توأم با تحقق خارجى است اين جمله دليل بر اين است كه اين گروه كافر بكلى از رحمت خدا دورند.(ج ٣٢٩/٢٤.)

سَحيق:(حج٣١/.)[*]

به معنى«دور»است و«سحوق»به درخت نخل بلند گفته مى‌شود كه شاخه‌هاى آن تا نقطه‌هاى دور دست آسمان پيش رفته است.آيۀ مورد بحث مى‌گويد:

«كسى كه شريك براى خدا قرار دهد گويى از آسمان به زمين سقوط كرده و در اين ميان پرندگان(مردار خوار)او را در وسط زمين و آسمان مى‌ربايند(و هر قطعه از گوشت او در منقار پرندۀ مرده خوارى مى‌افتد)و يا(اگر از چنگال آنها به سلامت بگذرد) تندباد او را به مكان دورى پرتاب مى‌كند»(فِي مَكٰانٍ سَحِيقٍ)حج٣١/.

در اين آيه در حقيقت آسمان كنايه از توحيد است و شرك سبب سقوط مى‌شود،طبيعى است در اين آسمان ستارگان مى‌درخشند و ماه و خورشيد مى‌تابند و خوشا به حال كسى كه اگر در اين آسمان همچون آفتاب و ماه نيست لااقل همانند ستارۀ درخشانى است اما هنگامى كه انسان از اين علو و رفعت سقوط كند گرفتار يكى از دو سرنوشت دردناك مى‌شود:يا در وسط راه قبل ازآن‌كه به زمين سقوط كند طعمه پرندگان لاشخور مى‌شود و به تعبير ديگر با از دست دادن اين پايگاه مطمئن در چنگال هوا و هوسهاى سركش گرفتار مى‌شود كه هريك از آنها بخشى از هستى او را مى‌ربايند و نابود مى‌كنند.

و يا اگر از دست آنها جان به سلامت ببرد به دست طوفان مرگبارى مى‌افتد كه او را در گوشه‌اى دور دست آن‌چنان بر زمين مى‌كوبد كه بدنش متلاشى و هر ذره‌اى از آن به نقطه‌اى پرتاب مى‌شود و اين طوفان گويا كنايه از شيطان است كه در كمين نشسته! مسلما كسى كه از آسمان سقوط مى‌كند،قدرت تصميم گيرى را از دست مى‌دهد،با سرعت و شتابى كه هر لحظه فزونى مى‌گيرد به‌سوى نيستى پيش مى‌رود و سرانجام محو و نابود مى‌شود.

(ج ٩٥/١٤-٩٦.)

[*]وَ مَنْ يُشْرِكْ بِاللّٰهِ فَكَأَنَّمٰا خَرَّ مِنَ السَّمٰاءِ فَتَخْطَفُهُ الطَّيْرُ أَوْ تَهْوِي بِهِ الرِّيحُ فِي مَكٰانٍ سَحِيقٍ.حج٣١/.