شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٦٨ - دامَت (هود١٠٧/ )
«آنها(اهل شقاوت)جاودانه در آن(آتش) خواهندماند،تا آسمانها و زمين برپاست»(مٰا دٰامَتِ السَّمٰاوٰاتُ وَ الْأَرْضُ)هود١٠٧/.
اين گونه تعبيرات در ادبيات عرب معمولاً كنايه از ابديت و جاودانگى است،مثلاً عرب مىگويد:
اين وضع برقرار خواهد بود مٰا لاحَ كَوْكَبٌ(مادامكه ستارهاى مىدرخشد)يا مٰا لاحَ اللجَديدٰانِ (مادامكه شب و روز وجود دارد)يا مٰا اضٰاءَ فَجْرٌ(مادامكه صبح مىدرخشد)يا ما اختلاف الليل و النهار(مادامكه شب و روز پىدرپى فرامىرسد )و مانند اينها كه همه كنايه از جاودانگى است.
در كلام امام امير مؤمنان على عليه السلام در نهج البلاغه مىخوانيم:
هنگامى كه بعضى از خردهگيران ناآگاه به امام ايراد كردند كه چرا در تقسيم بيت المال رعايت مساوات مىكند و بعضى را براى تحكيم پايههاى حكومت به ديگران ترجيح نمىدهد، امام ناراحت شد و فرمود:
أ تأمرونى أن اطلب النصر بالجور فيمن ولّيت عليه!و اللّه لا أطور به ما سمر سمير و ما أمّ نجم فى السّماء نجما! «آيا به من مىگوييد براى پيروزى،دست به ستم نسبت به كسانى كه تحت حكومت منند بزنم به خدا نزديك اين كار نمىروم مادامكه مردم شبها به بحث مىنشينند و مادامكه ستارگان آسمان يكى پشت سر ديگرى طلوع و غروب دارد[١]» در اشعار دعبل خزاعى در قصيده معروفى كه در حضور امام على بن موسى الرضا(ع)خواند اين شعر آمده است:
سأبكيهم ما ذرّ فى الافق شارق*و نادى مناد الخير في الصّلوات «من بر شهيدان خاندان پيامبر گريه مىكنم تا آن زمان كه خورشيد بر افق مشرق نور مىپاشد و تا آن زمان كه بانگ اذان براى دعوت به نماز بر منارهها سر مىدهد[٢]» البته اين مخصوص به ادبيات عرب نيست،در زبانهاى ديگر نيز كموبيش وجود دارد و به هر حال دلالت آيه بر ابديت نبايد جاى گفتگو باشد.(ج ٢٣٦/٩ و ٢٤٥-٢٤٦.)
١)نهج البلاغه صبحى صالح،خطبه ١٢٦.
[٢] نور الابصار،صفحه ١٤٠ و الغدير و كتب ديگر.