شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٢٦ - ادريس كيست؟(مريم٥٦/ )
سپس او به مردم بگويد غير از خدا مرا پرستش كنيد،بلكه(سزاوار مقام او اين است كه بگويد) مردمى الهى باشيد به آنگونه كه كتاب خدا را آموختهايد و درس خواندهايد(و غير از خدا را پرستش نكنيد).آل عمران٧٩/.
آيۀ فوق در مقام نفى مطلق است،يعنى افرادى كه فرستاده از جانب خداوند هستند و بهره وافرى از علم و حكمت به آنها بخشيده شده،هيچگاه از مرحلۀ بندگى و عبوديت تجاوز نخواهند كرد،هميشه فرستادگان و رهبران الهى بيش از افراد عادى در مقابل خداوند خاضعند بنابراين امكان ندارد از جاده بندگى و توحيد خارج شوند و مردم را به پرتگاه شرك بكشانند.
در جملۀ بالا قرآن مىفرمايد:دعوت انبياء به پرستش خود براى آنها سزاوار نيست،آنچه براى آنها سزاوار است اين است كه مردم را در پرتو تعليم آيات الهى و تدريس حقايق دين به صورت دانشمندانى ربّانى و الهى در آورند،افرادى كه جز خدا نپرستند و جز بهسوى علم و دانش و معرفت،دعوت نكنند.
جالب اين كه از جملۀ مزبور استفاده مىشود كه هدف انبياء تنها پرورش افراد نبود،بلكه از آن بالاتر،تربيت معلمان و مربيان و رهبران گروه بود،يعنى كسانى را كه هركدام بتوانند محيط وسيعى را با علم و ايمان و دانش خود روشن سازند.
به همين مناسبت در آيۀ مورد بحث نخست به مسئله«تعليم»و سپس به مسئله«تدريس» اشاره شده است.(ج ٤٨٢/٢.)
ادريس كيست؟(مريم٥٦/.)[*]
(من اعلام القرآن)طبق نقل بسيارى از مفسران،«ادريس»جد پدر نوح بوده است،نام او در تورات«اخنوخ»و در عربى«ادريس»آمده است كه بعضى آن را از مادّۀ«درس» مىدانند،[**]زيرا او اولين كسى بود كه با قلم خط نوشت و علاوه بر مقام نبوت به علم نجوم و حساب و هيئت احاطه داشت[***]و نيز او نخستين كسى بود كه طرز دوختن لباس را به انسانها
[*]وَ اذْكُرْ فِي الْكِتٰابِ إِدْرِيسَ إِنَّهُ كٰانَ صِدِّيقاً نَبِيًّا.«و در اين كتاب(نيز)از«ادريس»ياد كن،او بسيار راستگو و پيامبربزرگى بود»مريم٥٦/.
[**] بعضى معتقدند كه واژۀ«ادريس»اسمى است غير عربى،معرّب كلمۀ«أندرس»و سريانى است و آن از«الدّرس»كه واژۀ عربى است اشتقاق نيافته،زيرا اگر چنين بود چيزى كه موجب«غير منصرف»شدن آن باشد وجود نداشت(در حالى كه اين كلمه غير منصرف است).رك:«دائرة المعارف الاسلامية،ج ٥٤١/١.».
[***] در بعضى از فرهنگهاى لغت آمده است كه معجزۀ«ادريس»علم نجوم بوده و نيز عمرش را بسيار طولانى نوشتهاند: