شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٢٩٣ - سُبات (فرقان٤٧/ )
مىروند و سپس به هرگونه وسيله اطلاق شده است،آيۀ مورد بحث مىفرمايد:
«ما به او(ذو القرنين)در روى زمين قدرت و حكومت داديم و اسباب هر چيز را در اختيارش نهاديم»(وَ آتَيْنٰاهُ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ سَبَباً)كهف٨٤/.
گرچه بعضى از مفسران خواستهاند مفهوم«سبب»را در معناى فوق محدود كنند،ولى پيداست كه آيۀ مورد بحث مفهوم وسيعى دارد و نشان مىدهد كه خداوند اسباب وصول به هر چيزى را در اختيار«ذو القرنين»گذارده بود:عقل و درايت كافى،مديريت صحيح،قدرت و قوت،لشكر و نيروى انسانى و امكانات مادى خلاصه آنچه از وسايل معنوى و مادى براى پيشرفت و رسيدن به هدفها لازم بود از سوى خداوند در اختيار او نهاده شده بود،او هم از اين وسايل استفاده كرد(فَأَتْبَعَ سَبَباً)كهف٨٥/.(ج ٥٢٦/١٢.)
سبت
سَبْت:(اعراف١٦٣/.)[*]
در اصل به معنى«قطع و بريدن»است،سپس به معنى«تعطيل عمل براى استراحت»آمده است(چون راحت و آسايش نوعى قطع عمل است)و اين كه در قرآن در سورۀ«نبأ»مىخوانيم:
وَ جَعَلْنٰا نَوْمَكُمْ سُبٰاتاً.«و خواب شما را مايه راحت شما قرار داديم»نيز اشاره به همين موضوع است و روز شنبه را ازاينجهت«يوم السّبت» ناميدهاند كه برنامههاى كسب و كار معمولى در آن تعطيل مىشد،سپس اين نام بر اين روز باقى ماند.(ج ٤١٩/٦.)
سُبات:(فرقان٤٧/.)[**]
در لغت از مادّۀ«سبت»(بر وزن وقت)به معنى«تعطيل كردن كار به منظور استراحت» است و اين كه«روز شنبه»در لغت عرب «يوم السّبت» ناميده شده به خاطر آن است كه نامگذارى آن از برنامۀ يهود گرفته شده،چرا كه روز شنبه،روز تعطيلى آنها بود.
در حقيقت اين تعبير اشاره لطيفى به تعطيل قسمتهاى قابل توجهى از فعاليّتهاى جسمى و
[*]...إِذْ يَعْدُونَ فِي السَّبْتِ...«...(به خاطر بياور)هنگامى را كه آنها در روز شنبه تجاوز(و طغيان در برابر قانون خدا)مىكردند...»اعراف١٦٣/.
[**]وَ هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ اللَّيْلَ لِبٰاساً وَ النَّوْمَ سُبٰاتاً وَ جَعَلَ النَّهٰارَ نُشُوراً.«او كسى است كه شب را براى شما لباس قرارداد و خواب را مايۀ آرامش و ثبات و روز را مايه حركت و حيات»فرقان٤٧/.