شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٧٣ - اصحاب الصِّراطِ السَّوِىّ (طه١٣٥/ )
ولى آنها از آن روى گرداندند»حجر٨١/.(ج ١٢٢/١١-١٢٣.)
اصحاب كهف و الرّقيم:(كهف٩/.)[*]
اصحاب كهف به معنى«ياران غار»و آنها گروهى از جوانان باهوش و با ايمان بودند كه براى حفظ عقيدۀ خود و مبارزه با طاغوت عصر خويش به غارى از كوه كه از همه چيز تهى بود پناه بردند.
و امّا واژۀ«رقيم»در اصل از مادّۀ«رقم»به معنى«نوشتن»است(اين ماده را در«رقم» توضيح دادهايم)و به هر حال به عقيدۀ غالب مفسران اين نام ديگرى است براى اصحاب كهف، چرا كه سرانجام نام آنها را بر لوحهاى نوشته و بر در غار نصب كردند.[**]اما اين كه بعضى احتمال دادهاند،اصحاب رقيم گروه ديگرى غير از اصحاب كهف بودهاند و در بعضى از اخبار داستانى براى آنها نقل شده است با ظاهر آيه هماهنگ نيست،چرا كه ظاهر آيه اين است كه اصحاب كهف و رقيم يك گروه بودند و لذا بعد از ذكر اين دو عنوان تنها به بيان داستان اصحاب كهف مىپردازد و مطلقا سخنى از غير آنها به ميان نمىآورد و اين خود دليل وحدت است.
(ج ٣٥٤/١٢-٣٥٥.)
اصحاب الصِّراطِ السَّوِىّ:(طه١٣٥/.)[***]
به معنى«ياران راه مستقيم»است.در اين آيه دستوراتى به پيامبر(ص)از طريق اخطار به مخالفان و كفّار صادر شده است،مىفرمايد:
«بگو همه(ما و شما)در انتظاريم(ما در انتظار وعدۀ پيروزى بر شما هستيم و شما در انتظار شكست ما)حال كه چنين است انتظار بكشيد،اما بزودى مىدانيد چه كسى از اصحاب صراط مستقيم است و چه كسى هدايت يافته است»طه١٣٥/.
در اين آيه با جملهاى قاطع و پرمعنى پاسخ منكران لجوج و بهانهجويان داده شده است، بهانهجويانى كه دائما در فكر بهانه گيرى تازهاى مىباشند.(ج ٣٤٥/١٣.)
[*]أَمْ حَسِبْتَ أَنَّ أَصْحٰابَ الْكَهْفِ وَ الرَّقِيمِ كٰانُوا مِنْ آيٰاتِنٰا عَجَباً.«آيا گمان كردى اصحاب كهف و رقيم از آياتعجيب ما بودند؟!»كهف٩/.
[**] وجوه تسميه ديگرى بر كلمۀ«رقيم»مترتب است كه در مادّۀ«رقم»توضيح داده شده.
[***]قُلْ كُلٌّ مُتَرَبِّصٌ فَتَرَبَّصُوا فَسَتَعْلَمُونَ مَنْ أَصْحٰابُ الصِّرٰاطِ السَّوِيِّ وَ مَنِ اهْتَدىٰ.طه١٣٥/.