شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٨ - مُدْهامَّتان (الرّحمن٦٤/ )
آيۀ مورد بحث سخن از قسمتى از مواهب مؤمنان راستين و پرهيزكاران در بهشت است، مىفرمايد:
وَ كَأْساً دِهٰاقاً.«و جامهايى لبريز و پياپى(از شراب طهور)».امّا نه شرابى همچون شرابهاى آلودۀ دنيا كه عقل را مىزدايد و انسان را تا سر حدّ يك حيوان تنزّل مىدهد،بلكه شرابى كه عقلآور و نشاط آفرين و جانپرور و روحافزاست.
بنابراين اگر مجموع معانى واژۀ«دهاق»را در نظر بگيريم مفهوم آيه چنين مىشود كه براى بهشتيان جامهاى مملو از شراب طهور زلال و لبريز و پىدرپى مىآورند.
و از آنجا كه سخن از جام و شراب،تداعى معنى نامطلوب آن را در دنيا مىكند،در حالى كه شراب بهشتى درست نقطۀ مقابل شرابهاى شيطانى دنياست،بلافاصله مىافزايد:
«بهشتيان در آنجا ،نه سخن لغو و بيهودهاى مىشنوند و نه دروغ و تكذيبى را»نبأ٣٥/.
شراب دنيا عقل را مىزدايد و هوش را از سر مىبرد و انسان را به بيهوده گويى و سخنان ناموزون وامىدارد ،اما شراب طهور بهشتى به انسان روح و عقل و نور و صفا مىبخشد.
(ج ٤٩/٢٦-٥٠.)
د ه م
مُدْهامَّتان:(الرّحمن٦٤/.)[*]
از باب افعيلال[ادهامَّ،يَدْهامُّ،اِدهيماماً]و در اصل از ريشۀ«دهمة»(بر وزن تُهْمة)به معنى«سياهى»و«تاريكى شب»است،سپس به«سبز پررنگ »نيز اطلاق شده است[**]و از آنجا كه چنين رنگى نشانۀ نهايت شادابى و طراوت گياهان و درختان است اين تعبير بيانگر نهايت خرمى و شادابى است.
آيۀ مورد بحث در توصيف دو بهشت است كه آنقدر سبز است كه سبزى و خرمى درختانش به نهايت رسيده تا آنجا كه برگهايش متمايل به سياهى شده است،مىفرمايد:
«هر دو«بهشت»كاملاً خرم و سرسبزند !»(مُدْهٰامَّتٰانِ).(ج ٢٣-١٧٦.)
[*]مُدْهٰامَّتٰانِ.الرّحمن٦٤/.
[**] مدهامّه:به باغى گفته مىشود كه گياهش از سبزى و سيرابى،سياه نمايد.