شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٧٩ - يَصُدُّونَ (منافقين٥/ )
آن است آنها در اين خانهها به عيش و نوش و هوسرانى مىپرداختند.
بعضى گفتهاند قوم ثمود نخستين قومى بودند كه به بريدن سنگها از كوه و به ايجاد خانههاى محكم در دل كوهها اقدام كردند.(ج ٤٥٣/٢٦-٤٥٤.)
صَخْرَة:(لقمان١٦/.)[*]
جمع آن«صخر»و«صخور»به معنى«سنگ بزرگ سخت»است.
در اين آيه به يكى از اندرزهاى لقمان بر مىخوريم كه دربارۀ حساب اعمال و معاد است، مىگويد:
«پسرم!اگر اعمال نيك و بد،حتى بهاندازۀ سنگينى خردلى باشد،در درون صخرهاى يا در گوشهاى از آسمان يا درون زمين جاى گيرد،خدا آن را در دادگاه قيامت حاضر مىكند و حساب آن را مىرسد،چرا كه خداوند دقيق و آگاه است»لقمان١٦/.
آيۀ فوق اشاره به اين است كه اعمال نيك و بد هر قدر كوچك و كمارزش و هر قدر مخفى و پنهان باشد،همانند خردلى كه در درون سنگى در اعماق زمين،يا در گوشهاى از آسمانها مخفى باشد،خداوند لطيف و خبير كه از تمام موجودات كوچك و بزرگ و صغير و كبير در سراسر عالم هستى آگاه است آن را براى حساب و پاداش و كيفر حاضر مىكند و چيزى در اين دستگاه گم نمىشود.(ج ٥١/١٧.)
ص د د
يَصُدُّونَ:(منافقين٥/.)[**]
از مادّۀ«صدّ»و«صدود»و در دو معنى بهكاررفتهاست :«منع كردن»و«اعراض كردن» و مناسب آيۀ مورد بحث،همين معنى اخير است،همچنان كه مىگويد:«...و آنها را مىبينى كه از سخنان تو اعراض مىكنند و تكبّر مىورزند»و يا در آيۀ ٦١ سورۀ نساء مىخوانيم...رَأَيْتَ الْمُنٰافِقِينَ يَصُدُّونَ عَنْكَ صُدُوداً.«...منافقان را مىبينى كه از قبول دعوت تو اعراض مىكنند»،
[*]...فَتَكُنْ فِي صَخْرَةٍ...«...و در دل سنگى سخت باشد...»لقمان١٦/.
[**]...وَ رَأَيْتَهُمْ يَصُدُّونَ وَ هُمْ مُسْتَكْبِرُونَ.منافقين٥/.