شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٢٩٥ - سَبَّحَ (حديد١/ )
ميمونهاى طرد شده درآييد»اعراف١٦٦/.
در اين كه اين جمعيت، قانونشكنى را از كجا شروع كردند،در ميان مفسران گفتگوست،از بعضى از روايات چنين استفاده مىشود كه نخست دست به حيلۀ به اصطلاح شرعى زدند،در كنار دريا حوضچههايى ترتيب دادند و راه آن را به دريا گشودند.روزهاى شنبه راه حوضچهها را باز مىكردند و ماهيان فراوان همراه آب وارد آنها مىشدند،امّا به هنگام غروب كه مىخواستند به دريا بازگردند راهشان را محكم مىبستند،سپس روز يكشنبه شروع به صيد آنها مىكردند و مىگفتند خداوند به ما دستور داده است صيد ماهى نكنيد،ما هم صيد نكردهايم،بلكه تنها آنها را در حوضچهها محاصره كردهايم[١].
بعضى از مفسران گفتهاند آنها روز شنبه قلابها را به دريا مىافكندند،سپس روز بعد آن را از دريا بيرون مىكشيدند و به اين وسيله صيد ماهى مىكردند و از بعضى از روايات ديگر بر مىآيد كه آنها بدون هيچ حيلهاى با بىاعتنايى كامل روزهاى شنبه مشغول صيد ماهى شدند.
ولى ممكن است همۀ اين روايات صحيح باشد به اين ترتيب كه در آغاز از طريق حيلۀ به اصطلاح شرعى- بهوسيله كندن حوضچهها و يا انداختن قلابها-كار خود را شروع كردند،اين كار،گناه را در نظر آنها كوچك و آنان را در برابر شكستن احترام روز شنبه جسور ساخت، كمكم روزهاى شنبه علنا و بىپروا به صيد ماهى مشغول شدند و از اين راه مال و ثروت فراوانى فراهم ساختند.(ج ٤٠٨/٣،ج ٤١٨/٦ تا ٤٢٣.)
سبح
سَبَّحَ:(حديد١/.)[*]
از«تسبيح»گرفته شده[سبّح،يسبّح،تسبيحا]به معنى«پاك دانستن خداوند از هر عيب و نقص»اسم فاعل آن«مسبّح»و جمع آن«مسبّحون»است.
سورۀ حديد با يك بخش توحيدى كه جامع حدود بيست وصف از اوصاف الهى است آغاز مىشود،اوصافى كه شناخت آنها سطح معرفت انسانى را بالا مىبرد و به ذات او آشنا مىكند.
[١]تفسير برهان،ج ٤٢/٢.
[*]سَبَّحَ لِلّٰهِ مٰا فِي السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضِ..حديد١/.