شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٨١ - مَساكن طيّبه (صف١٢/ )
در بعضى از روايات«سكينه»به«ايمان»تفسير شده است و در بعضى ديگر به نسيم بهشتى كه در شكل انسانى ظاهر مىشود و به مؤمنان آرامش مىبخشد[١]،چرا كه«سكينه»زاييدۀ ايمان است و همچون نسيم بهشتى آرامبخش.
اين نكته در آيۀ مورد بحث قابل توجه است كه در مورد«سكينه»تعبير به«انزال»شده است و چنان كه مىدانيم اين تعبير در قرآن مجيد گاهى به معنى ايجاد و خلقت و بخشش نعمت آمده و چون از يك مقام عالى به مقام پايين است اين تعبير در آن بهكاررفتهاست .
نزول«سكينه»بر پيامبر(ص):ثُمَّ أَنْزَلَ اللّٰهُ سَكِينَتَهُ عَلىٰ رَسُولِهِ وَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ...«سپس خداوند«سكينه»خود را بر رسولش و بر مؤمنان نازل كرد...»توبه٢٦/.
در ميدان«حنين»براى رفع اضطرابى بود كه از فرار كردن جمعيت،به پيامبر(ص)دست داده بود وگرنه او در اين صحنه چون كوه،ثابت و پابرجا بود و همچنين على(ع)و گروه كوچكى از مسلمانان.(ج ١٧٥/٢،ج ٣٤٥/٧-٣٤٦،ج ٢٧/٢٢.)
اسْتَكانوا:(مؤمنون٧٦/.)[*]
از مادّۀ«ساكن شدن در هيئت خضوع و خشوع»است و در اين صورت از باب«افتعال» خواهد بود كه در اصل«استكنوا»بوده و فتحۀ كاف اشباع و تبديل به الف و در نتيجه «استكانوا»شده است و بعضى گفتهاند از مادّۀ«كون»از باب«استفعال»است به معنى«طلب استقرار در مكانى توأم با خضوع و خشوع»مىباشد و به هر حال تواضع بنده را در برابر پروردگار منعكس مىكند و اين كه بعضى آن را به معنى«دعا»ذكر كردهاند به خاطر آن است كه دعا كردن يكى از مصاديق خضوع و تواضع است.احتمال سومى نيز وجود دارد كه از مادّۀ«كين»(بر وزن عين)از باب«استفعال»باشد،زيرا اين ماده به معنى«خضوع»آمده است و تمام اين معانى قريب الافق مىباشند.(ج ٢٨٧/١٤.)
مَساكن طيّبه:(صف١٢/.)[**]
يكى از شروط اساسى آسايش و آرامش انسان،مسئله مسكن است،آن هم مسكنى پاك و
١)تفسير برهان،ج ١١٤/٢.نور الثقلين،ج ٢٠١/٢.
[*]وَ لَقَدْ أَخَذْنٰاهُمْ بِالْعَذٰابِ فَمَا اسْتَكٰانُوا لِرَبِّهِمْ وَ مٰا يَتَضَرَّعُونَ.«ما آنها را به عذاب و بلا گرفتار ساختيم(تا بيدار شوند)امّا آنها نه برابر پروردگارشان تواضع كردند و نه به درگاهش تضرع مىكنند»مؤمنون٧٦/.
[**]...وَ مَسٰاكِنَ طَيِّبَةً فِي جَنّٰاتِ عَدْنٍ...«...و(شما را)در مسكنهاى پاكيزه در بهشت جاويدان جاى مىدهد...»صف١٢/.