از مادّۀ«صمّ»به معنى«كر شدن»است اين آيه اشاره به غرور خطرناك بنى اسرائيل و خودبرتربينى آنهاست كه پرده بر چشم و گوش آنها افتاد و به خاطر آن«از ديدن آيات خدا نابينا و از شنيدن كلمات حق،كر شدند!»(فَعَمُوا وَ صَمُّوا)مائده٧١/.

امّا به هنگامى كه نمونه‌هايى از مجازاتهاى الهى و سرانجام شوم اعمال خود را مشاهده كردند،پشيمان گشتند و توبه كردند و متوجه شدند كه تهديدهاى الهى جدى است و آنها هرگز يك نژاد برتر نيستند،خداوند نيز توبه آنها را پذيرفت،ولى اين بيدارى و ندامت ديرى نپاييد باز طغيان و سركشى و پشت‌پا زدن به حق و عدالت شروع شد و ديگربار پرده‌هاى غفلت كه از آثار فرورفتن در گناه است بر چشم و گوش آنها افكنده شد و باز از ديدن آيات حق نابينا و از شنيدن سخنان حق كر شدند و اين حالت بسيارى از آنها را فراگرفت(ثُمَّ عَمُوا وَ صَمُّوا كَثِيرٌ مِنْهُمْ)مائده٧١/.

شايد مقدم داشتن جملۀ«عموا»(نابينا شدند)بر«صمّوا»(كر شدند)اشاره به اين باشد كه نخستين‌بار بايد آيات خدا و معجزات پيامبر(ص)را ببينند و سپس به دستورات او گوش فرادهند .

آيا تكرار جملۀ«عَمُوا وَ صَمُّوا»جنبۀ كلى و تأكيد دارد؟و يا اشاره به دو واقعه مختلف است؟بعضى از مفسران عقيده دارند اين دو جمله اشاره به دو سرگذشت مختلف مى‌باشد كه براى بنى اسرائيل واقع شد،يكى به هنگام حملۀ مردم بابل و ديگر به هنگام حملۀ ايرانيان و روميان كه قرآن در آغاز سورۀ بنى اسرائيل اشارۀ كوتاهى به آن كرده است.

و نيز در آيۀ ٢٣ سورۀ محمد(ص)[**]به كلمۀ«اصمّهم»بر مى‌خوريم كه آن نيز از مادّۀ«صمّ» به معنى«كر شدن»گرفته شده،در آنجا دربارۀ منافقان آمده است:

«آنها كسانى هستند كه خداوند از رحمت خويش دورشان ساخته،گوشهايشان را كر و

[*]وَ حَسِبُوا أَلاّٰ تَكُونَ فِتْنَةٌ فَعَمُوا وَ صَمُّوا ثُمَّ تٰابَ اللّٰهُ عَلَيْهِمْ ثُمَّ عَمُوا وَ صَمُّوا كَثِيرٌ مِنْهُمْ...«و گمان كردند مجازاتى دركار نخواهد بود لذا(از ديدن حقايق و شنيدن سخنان حق)نابينا و كر شدند سپس(بيدار گشتند و)خداوند توبه آنها را پذيرفتدگربار(به خواب غفلت فرورفتند و)بسيارى از آنها كور و كر شدند...مائده٧١/.

[**]أُولٰئِكَ الَّذِينَ لَعَنَهُمُ اللّٰهُ فَأَصَمَّهُمْ وَ أَعْمىٰ أَبْصٰارَهُمْ.محمّد٢٣/.