شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ١٩٣ - ذو القرنين (كهف٨٣/ )
خوابرفته»و جمع آن«رقود»(خوابيدگان)است.
آيۀ مورد بحث دربارۀ موقعيت اصحاب كهف و موضوع خوابيدن آنها سخن مىگويد،زيرا خواب آنها يك خواب عادى و معمولى نبود،چنان كه مىفرمايد:
«اگر به آنها نگاه مىكردى خيال مىكردى آنها بيدارند،در حالى كه در خواب فرورفته بودند...»(وَ هُمْ رُقُودٌ)كهف١٨/.
جملۀ فوق نشاندهنده اين است كه چشمان آنها كاملاً باز بوده است،درست همانند يك انسان بيدار،اين حالت استثنائى شايد براى آن بوده كه حيوانات موذى به آنان نزديك نشوند، چرا كه از انسان بيدار مىترسند و يا به خاطر اين كه منظرۀ رعبانگيزى پيدا كنند كه هيچ انسانى جرأت نكند به آنها نزديك شود و اين خود يك سپر حفاظتى براى آنها بوده باشد.(ج ٣٦٩/١٢.)
مَرْقَد:(يس٥٢/.)[*]
به معنى«خوابگاه»و«خواب»آمده است،در صورت اول اسم مكان و در صورت دوم، مصدر ميمى است.
آيۀ مورد بحث گفتار منكران رستاخيز و معاد است«مىگويند:اىواى بر ما!چه كسى ما را از خوابگاهمان برانگيخت...»يس٥٢/.
آرى صحنه آنچنان گويا و دهشتانگيز است كه انسان همۀ مسائل باطل و خرافى را به دست فراموشى مىسپرد و جز اعتراف صريح به واقعيتها راهى نمىيابد،قبرها را به خوابگاهى تشبيه مىكند و رستاخيز را به بيدار شدن از خواب،همچنان كه در حديث معروف مىخوانيم:
«همان گونه كه مىخوابيد مىميريد و همان گونه كه از خواب برمىخيزيد زنده مىشويد».
به هر حال،تعبير به«مرقد»در آيه،بيانگر اين واقعيت است كه آنها در عالم برزخ در حالتى شبيه به حالت خواب فرومىروند و«برزخ»نسبت به اكثريت مردم كه در حالتى متوسط از ايمان و كفر قرار دارند بىشباهت به حالت خواب نيست،در حالى كه مؤمنان پيشرو،و كافران فوقالعاده بدكار در آنجا كاملا هوشيارند و متنعم به نعمتها و يا گرفتار انواع عذابند.
(ج ٤١١/١٨-٤١٢.)
*)قٰالُوا يٰا وَيْلَنٰا مَنْ بَعَثَنٰا مِنْ مَرْقَدِنٰا...يس٥٢/.