شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ١٤٣ - ذو القرنين (كهف٨٣/ )
رجيم:(تكوير٢٥/.)[*]
در اصل از مادّۀ«رجم»و«رجام»(بر وزن لجام)به معنى«سنگ»گرفته شده و سپس به پرتاب سنگ براى راندن شخص يا حيوانى اطلاق شده و بعد از آن به معنى هرگونه «طرد كردن و دور كردن»آمده است و منظور از«شيطان رجيم»در آيۀ مورد بحث،همين است،يعنى شيطانى كه از درگاه خداوند مطرود است،بنابراين مىتوان گفت كه لازمۀ«سنگسار كردن»(معناى اول)،«طرد كردن»مىباشد.
آيۀ مورد بحث مىفرمايد:
«اين قرآن گفتۀ شيطان رجيم نيست»(وَ مٰا هُوَ بِقَوْلِ شَيْطٰانٍ رَجِيمٍ)تكوير٢٥/.
اين آيات قرآنى هرگز مانند سخنان كاهنان كه از طريق ارتباط با شياطين دريافت مىداشتند نمىباشد و نشانههاى اين حقيقت در آن ظاهر است،چرا كه سخنان كاهنان آميخته با دروغ و اشتباهات فراوان بود و بر محور اميال و مطامعشان دور مىزد،و اين هيچ نسبتى با قرآن مجيد ندارد.
در حقيقت پاسخى است به يكى از نعمتهاى ديگر مشركان كه مىگفتند پيامبر اسلام(ص) كاهن است و آنچه را آورده از شياطين گرفته،در حالى كه سخن شيطانى تاريك است و گمراهكننده،ولى آيات قرآنى-همان گونه كه در اولين برخورد براى هركس روشن مىشود- سراسر نور و هدايت و روشنايى است.[**](ج ١٩٨/٢٦.)
مَرْجُومين:(شعراء١١٦/.)[***]
از مادّۀ«رجم»در اصل از«رجام»(بر وزن كتاب)جمع«رجمة»(بر وزن لقمه)به معنى سنگى است كه روى قبر مىگذارند و يا بتپرستان گرد آن مىگردند و نيز«رجم»به معنى زدن سنگ تا سر حد قتل است.
انتخاب«سنگسار كردن»از ميان انواع قتل به خاطر آن است كه از همه سختتر است و به گفته بعضى از ارباب لغت اين كلمه به معنى مطلق قتل نيز آمده است[١].
آيۀ مورد بحث مىگويد:
*)وَ مٰا هُوَ بِقَوْلِ شَيْطٰانٍ رَجِيمٍ.«اين(قرآن)گفتۀ شيطان رجيم نيست»تكوير٢٥/.
**) دربارۀ واژۀ«رجيم»در جلدهاى ٣٩٩/١١ و ٣٤١/١٩(تفسير نمونه)بحث شده است.
***)قٰالُوا لَئِنْ لَمْ تَنْتَهِ يٰا نُوحُ لَتَكُونَنَّ مِنَ الْمَرْجُومِينَ.شعراء١١٦/.
١) لسان العرب،مادّۀ«رجم».