شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ١٨٠ - ذو القرنين (كهف٨٣/ )
شود به معنى«تحميق كردن(كودنى و حماقت)»است.
بايد توجه داشت كه در صورت اول،نون راعنا بدون تشديد و در صورت دوم با تشديد خواهد بود و از برخى روايات استفاده مىشود كه گويا يهود مخصوصا نون را تشديد مىدادند و آخر آن را مىكشيدند.
كلمۀ«راعنا»را مسلمانان صدر اسلام هنگامى كه پيامبر(ص)دربارۀ آيات و احكام الهى سخن مىگفت،به كار مىبردند و با اداى اين كلمه از آن حضرت مىخواستند كمى با تأنى سخن بگويد تا بتوانند مطالب را خوب درك كنند،ولى يهود همين كلمۀ«راعنا»را از«رعونة»كه به معنى«ما را تحميق كن!»مىباشد ادا مىكرد و بدين ترتيب براى يهود دستاويزى پيدا شده بود و با استفاده از همان جملهاى كه مسلمانان مىگفتند،پيامبر يا مسلمانان را استهزاء مىكردند.براى جلوگيرى از اين سوءاستفاده،به مؤمنان دستور داده شد به جاى جملۀ«راعنا»جملۀ«انظرنا»را به كار برند،چنان كه در آيۀ مورد بحث به همين نحو آمده و همان مفهوم را مىرساند و بدين ترتيب دستاويزى براى دشمن لجوج باقى نماند.
بعضى از مفسران گفتهاند كه جملۀ«راعنا»در لغت يهود يك نوع دشنام بود[*]و مفهومش اين بود«بشنو كه هرگز نشنوى»اين جمله را تكرار مىكردند و مىخنديدند! بعضى از مفسران نيز نقل كردهاند كه يهود به جاى«راعنا»،«راعينا»مىگفتند كه معنى آن «چوپان ماست»و از اين راه پيامبر اسلام(ص)را استهزاء مىكردند[١]!(ج ٣٨٣/١-٣٨٤، ج ٤٠٥/٣.)
مَرْعى:(نازعات٣١/.)[**]
اسم مكان است به معنى«چراگاه»بعضى آن را مصدر ميمى به معنى«چريدن»گرفتهاند، ولى مناسب همان معنى اول است و در اصل از مادّۀ«رعى»به معنى«حفظ و مراقبت حيوان» (خواه از طريق تغذيه يا جهات ديگر)گرفته شده و لذا مراعات به معنى«محافظت و مراقبت و تدبير امور»آمده است.
واژۀ«رعاء»جمع«راعى»به معنى«چوپانها»است،چنان كه در آيۀ ٢٣ سورۀ قصص
*)ترجمۀ الاتقان(جلال الدين سيوطى)،ج ٤٧٢/٢.
١) تفسيرهاى:قرطبى،المنار،فخر رازى،ابو الفتوح رازى،ذيل آيۀ مورد بحث.
**)أَخْرَجَ مِنْهٰا مٰاءَهٰا وَ مَرْعٰاهٰا.«آبش را خارج و چراگاهش را آماده ساخت»نازعات٣١/.