١)بسيارى عقيده دارند كه«اصحاب رس»طايفه‌اى بودند كه در«يمامه»مى‌زيستند و پيامبرى به نام«حنظله»بر آنها مبعوث شد و آنان وى را تكذيب كردند و در چاهش افكندند، حتى بعضى نوشته‌اند كه آن چاه را پر از نيزه كردند و دهانۀ چاه را بعد از افكندن او با سنگ بستند تا آن پيامبر شهيد شد[١].

٢)بعضى ديگر«اصحاب رس»را از مردم زمان«شعيب»مى‌دانند كه بت‌پرست بودند و داراى گوسفندان بسيار و چاههاى آب،و«رس»نام چاه بزرگى بود كه فروكش كرد و اهل آنجا را فروبرد و هلاك ساخت.

٣)بعضى ديگر عقيده دارند كه«رس»قريه‌اى در سرزمين«يمامه»بود كه عده‌اى از بقاياى قوم ثمود در آن زندگى مى‌كردند و براثر طغيان و سركشى هلاك شدند.

٤)بعضى مى‌گويند:عده‌اى از عربهاى پيشين بودند كه ميان«شام»و«حجاز»مى‌زيستند[٢].

٥)بعضى از تفاسير اصحاب رس را از بقاياى عاد و ثمود مى‌شناسد«وَ بِئْرٍ مُعَطَّلَةٍ وَ قَصْرٍ مَشِيدٍ»[*](حج٤٥/)را نيز مربوط به آن مى‌داند و محلشان را در«حضر موت»ذكر كرده و «ثعلبى»در«عرائس التيجان»اين قول را معتبر دانسته است.

٦)مرحوم طبرسى در مجمع البيان و فخر رازى در تفسير كبير و آلوسى در روح المعانى از جمله احتمالاتى كه نقل كرده‌اند اين است كه آنها مردمى بودند كه در انطاكيه شام زندگى مى‌كردند و پيامبرشان«حبيب نجار»بود.

٧)در عيون اخبار الرضا،از امام على بن موسى الرضا(ع)از امير مؤمنان(ع)حديثى طولانى دربارۀ«اصحاب رس»نقل شده كه فشردۀ آن چنين است:

«آنها قومى بودند كه درخت صنوبرى را مى‌پرستيدند و به آن«شاه درخت»مى‌گفتند و آن درختى بود كه«يافث»فرزند«نوح»بعد از طوفان در كناره‌اى به نام«روشن آب»غرس كرده بود،آنها دوازده شهر آباد داشتند كه بر كنار نهرى به نام«رس»بود،اين شهرها به نامهاى:آبان، آذر،دى،بهمن،اسفندار،فروردين،ارديبهشت،خرداد،تير،مرداد و شهريور و مهر شهرت داشت كه ايرانيان نام ماههاى سال خود را از آنها گرفته‌اند.

١)اعلام قرآن،ص ١٤٩.

٢) شرح نهج البلاغه،ابن ابى الحديد،ج ٩٤/١٠.

*) «...و چه چاهها و قناتهاى آب كه معطّل بماند و چه قصرهاى عالى بى‌صاحب گشت».