شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ١٥٣ - ذو القرنين (كهف٨٣/ )
اَرحام:(محمّد٢٢/.)[*]
جمع«رحم»در اصل به معنى«جايگاه جنين»در شكم مادر است،سپس اين تعبير به تمام خويشاوندان اطلاق شده است به خاطر اين كه از رحم واحدى نشأت گرفتهاند.
آيۀ مورد بحث مىفرمايد:
«شما منافقان اگر از فرمان خدا و اطاعت قرآن روى بگردانيد آيا جز اين انتظار مىرود كه در زمين فساد كنيد و قطع رحم نماييد؟» گويا جمعى از منافقان براى فرار از ميدان جهاد اين بهانه را درست كرده بودند كه ما چگونه قدم به ميدان نبرد بگذاريم و خونريزى كنيم و خويشاوندان خود را به قتل برسانيم و«مفسد فى الارض»باشيم؟ قرآن در پاسخ آنها مىگويد:مگر آن روز كه حكومت در دست شما بود جز فساد و خونريزى و قطع رحم كار ديگرى داشتيد؟اينها بهانه است،هدف از جنگ در اسلام،خاموش كردن آتش فتنه است،نه فساد و تباهى در زمين،هدف برچيدن بساط ظلم و ستم است نه قطع رحم.
آنها جهاد اسلامى را كه بر معيار حق و عدالت است قطع رحم و فساد فى الارض مىپندارند،اما آنهمه جناياتى كه در جاهليت مرتكب شدند و خونهاى بىگناهانى را كه در دوران حكومتشان ريختند و نوزادان معصومى را كه با دست خود زير خاك پنهان كردند مطابق با حق و عدالت مىدانند!لعنت خدا بر آنها باد كه نه گوش شنوا دارند و نه چشم بينا! در روايتى از امام على بن الحسين(ع)مىخوانيم كه به فرزندش امام باقر(ع)فرمود:
«فرزندم!از دوستى با افرادى كه پيوند خويشاوندى را قطع كرده و نسبت به ارحام خود بدرفتارى مىكنند بر حذر باش كه من آنها را در سه آيه از قرآن ملعون يافتم،سپس آيۀ مورد بحث را تلاوت فرمود...»[١]در حديث ديگرى از رسول خدا مىخوانيم:
«سه گروهند كه هرگز داخل بهشت نمىشوند،شرابخواران،ساحران و قاطعان رحم[٢]» ناگفته پيداست لعن و طرد خداوند نسبت به اين گروه و همچنين گرفتن قدرت درك حقايق
*)فَهَلْ عَسَيْتُمْ إِنْ تَوَلَّيْتُمْ أَنْ تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ وَ تُقَطِّعُوا أَرْحٰامَكُمْ.محمّد٢٢/.
١) اصول كافى،جلد ٢،باب من تكره مجالسته،حديث ٧.اما دو آيۀ ديگر كه در ذيل حديث آمده يكى آيۀ ٢٥ سورۀرعد و ديگرى ٢٧ بقره كه در يكى لعن صريحا آمده و ديگرى كنايتا.
٢) خصال صدوق.