شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ١٦٢ - ذو القرنين (كهف٨٣/ )
بر مىگيرد،بلكه روزى اصلى همين روزى معنوى است،در دعاها تعبير به رزق در مورد روزيهاى معنوى بسيار بهكاررفتهاست ،در مورد حجّ مىگوييم:
اللّهم ارزقنى حجّ بيتك الحرام.و يا مىگوييم:اللّهمّ ارزقنى علما تامّا.
البته در آيۀ مورد بحث ممكن است نظر بيشتر روى ارزاق مادى بوده باشد،هرچند ارادۀ مفهوم عام نيز چندان بعيد نيست.[*]
اسم فاعل آن«رازق»( روزىدهنده):...وَ أَنْتَ خَيْرُ الرّٰازِقِينَ.مائده١١٤/ و صيغۀ مبالغۀ آن«رزّاق»است:إِنَّ اللّٰهَ هُوَ الرَّزّٰاقُ...ذاريات٥٨/.(ج ١٦/٩،ج ٣٧٤/٢٠.)
رزق كريم:(حج٥٠/.)[**]
با توجه به اين كه«كريم»به معنى هر موجود شريف و پرارزش است،بنابراين«رزق كريم» شامل هرروزى ارزشمندى مىشود و گستردگى مفهوم آن به قدرى است كه تمام مواهب و نعمتهاى گرانبهاى معنوى و مادى را در بر مىگيرد،حتى«نعمتهايى كه هيچ چشمى نديده و هيچ گوشى نشنيده و از فكر كسى نگذشته است»و به تعبير ديگر،بهشت با تمام نعمتهاى معنوى و مادىاش در اين كلمه جمع است.
آرى،خداى كريم در آن سراى كريم،انواع نعمتهاى كريم را به بندههاى مؤمن و صالحش ارزانى مىدارد.
«راغب»در كتاب مفردات مىگويد:«كرم»معمولا به امور نيك و پرارزشى گفته مىشود كه بسيار قابل توجه است،بنابراين به نيكيهاى كوچك كرم گفته نمىشود و اگر بعضى«رزق كريم»را به معنى روزى مستمر و بىعيب و نقص،و بعضى به معنى روزى شايسته تفسير كردهاند همه در آن معنى جامع و كلى كه اشياءِ پرارزش و قابل توجه است جمع مىشود.(ج ١٣٥/١٤،ج ١٦/١٨.)
رزق حَسَن:(حج٥٨/.)[***]
بعضى از مفسران گفتهاند:«رزق حسن»اشاره به نعمتهايى است كه وقتى چشم انسان به آن
*)دربارۀ واژۀ«رزق»و«روزى»و تقسيم ارزاق و معيارهاى قرآن،در تفسير نمونه،جلدهاى:٢٧٦/٨ و ١٨/٩ و٣٧٣/٢٠،به طور مشروح بحث شده است.
**)فَالَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّٰالِحٰاتِ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَ رِزْقٌ كَرِيمٌ.«آنها كه ايمان آوردند و عمل صالح انجام دادند،آمرزشو روزى پرارزشى براى آنهاست»حج٥٠/.
***)وَ الَّذِينَ هٰاجَرُوا فِي سَبِيلِ اللّٰهِ ثُمَّ قُتِلُوا أَوْ مٰاتُوا لَيَرْزُقَنَّهُمُ اللّٰهُ رِزْقاً حَسَناً...حج٥٨/.