شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ١٦٣ - ذو القرنين (كهف٨٣/ )
مىافتد چنان مجذوب مىشود كه نمىتواند ديده از آن برگيرد و به غير آن نگاه كند و تنها خدا قدرت دارد كه چنين روزى را به كسى دهد.
در آيۀ مورد بحث،از مهاجران به عنوان يك گروه ممتاز ياد مىكند و مىگويد:
«كسانى كه در راه خدا هجرت كردند،سپس شربت شهادت نوشيدند و يا به مرگ طبيعى از دنيا رفتند خداوند به همه آنها روزى نيكويى مىدهد و از نعمتهاى ويژهاى برخوردار مىكند، چرا كه او بهترين روزىدهندگان است» بعضى از دانشمندان شأن نزولى براى اين آيه ذكر كردهاند كه خلاصهاش چنين است:
هنگامى كه مهاجران به مدينه آمدند بعضى از آنها به مرگ طبيعى از دنيا رفتند،در حالى كه بعضى شربت شهادت نوشيدند،در اين هنگام گروهى تمام فضيلت را براى شهيدان قائل شدند، آيۀ فوق نازل شد و هر دو را مشمول بهترين نعمتهاى الهى معرفى كرد،لذا بعضى از مفسران از اين تعبير چنين نتيجه گرفتهاند كه مهم جان دادن در راه خداست چه از طريق شهادت باشد و چه از طريق مرگ طبيعى، هركس براى خدا و در راه خدا بميرد مشمول ثواب شهيدان است[١].
(ج ١٤٩/١٤-١٥٠.)
رزق آسمان و رزق زمين:(نمل٦٤/.)[*]
منظور از«رزق آسمان»باران و نور آفتاب و مانند آن است و منظور از«رزق زمين» گياهان و مواد غذايى مختلفى است كه مستقيما از زمين مىرويد يا به طور غير مستقيم از زمين نشأت مىگيرد همچون دامها،همچنين معادن و مواد گوناگونى كه انسان در زندگى خود از آن بهره مىگيرد.
آيۀ مورد بحث در مورد مبدأ و معاد است،مىفرمايد:
«آيا معبودان شما بهترند يا كسى كه آفرينش را آغاز كرد و سپس آن را اعاده مىكند و كسى كه در ميان اين آغاز و انجام،شما را از آسمان و زمين روزى مىدهد...»(وَ مَنْ يَرْزُقُكُمْ مِنَ السَّمٰاءِ وَ الْأَرْضِ)نمل٦٤/.
اين آيه بحث را از يك گذرگاه ظريف به مسئله معاد منتقل مىكند،چرا كه آغاز آفرينش خود دليلى بر انجام آن است و قدرت بر خلقت دليل روشنى بر معاد محسوب مىشود.
١)تفسير قرطبى،ج ٤٤٨٠/٧.
*)أَمَّنْ يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ وَ مَنْ يَرْزُقُكُمْ مِنَ السَّمٰاءِ وَ الْأَرْضِ...نمل٦٤/.