شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ١٨٤ - ذو القرنين (كهف٨٣/ )
خستگى خواب او را ربود،وقتى بيدار شد گفت من ديگر حق افطار ندارم،با همان حال شب را خوابيد و صبح در حالى كه روزهدار بود براى حفر خندق(در آستانۀ جنگ احزاب)در اطراف مدينه حاضر شد،در اثناى تلاش و كوشش بهواسطه ضعف و گرسنگى مفرط بىهوش شد، پيامبر(ص)بالاى سرش آمد و از مشاهده حال او متأثر گشت و نيز جمعى از جوانان مسلمان كه قدرت كنترل خويشتن را نداشتند شبهاى ماه رمضان با همسران خود آميزش مىكردند.در اين هنگام آيه نازل شد و به مسلمانان اجازه داد كه در تمام طول شب مىتوانند غذا بخورند و با همسران خود آميزش جنسى داشته باشند.(ج ٦٤٩/١-٦٥٠.)
ر ف د
رِفْد:(هود٩٩/.)[*]
در اصل به معنى«كمك كردن به انجام كارى»است،حتى اگر چيزى را تكيه به چيز ديگرى بدهند،از آن تعبير به«رفد»مىكنند،ولى كمكم اين كلمه بر«عطا و بخشش»اطلاق شده،چرا كه كمكى است از ناحيۀ عطاكننده به شخص عطا شونده.به عبارت ديگر هر عطايى كه به رسم معاونت باشد رفد گفته مىشود و«مرفود»اسم مفعول به معنى«عطا داده شده»است [رفد،يرفد،رفدا].
آيۀ مورد بحث درباره سرنوشت شوم قوم فرعون سخن مىگويد كه نام ننگين آنها هميشه در صفحات تاريخ به عنوان يك قوم گمراه و جبار ثبت شده است،آنها هم در اين دنيا و هم در جهان ديگر خسارت ديدند،همچنان كه مىفرمايد:
«و آتش دوزخ چه بد عطايى است كه به آنها داده شده است»بِئْسَ الرِّفْدُ الْمَرْفُودُ)(ج ٢٢٦/٩.)
ر ف ر ف
رفْرَفْ:(الرحمن٧٦/)[**]
در اصل به معنى«برگهاى گستردۀ درختان»است و سپس به پارچههاى زيباى رنگارنگ
*)...بِئْسَ الرِّفْدُ الْمَرْفُودُ.هود٩٩/.
**)مُتَّكِئِينَ عَلىٰ رَفْرَفٍ خُضْرٍ وَ عَبْقَرِيٍّ حِسٰانٍ.الرحمن٧٦/.