شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ١٠٦ - ذو القرنين (كهف٨٣/ )
-او سه لشكركشى مهم داشت:نخست به غرب،سپس به شرق و سرانجام به منطقهاى كه در آنجا يك تنگه كوهستانى وجود داشته،و در هريك از اين سفرها با اقوامى برخورد كرده است.
-او مرد مؤمن و موحّد و مهربانى بود و از طريق عدل و داد منحرف نمىشد و بههمينجهت مشمول لطف خاص پروردگار بود،او يار نيكوكاران و دشمن ظالمان و ستمگران بود و به مال و ثروت دنيا علاقهاى نداشت.
-او هم به خدا ايمان داشت و هم به روز رستاخيز.
-او سازندۀ يكى از مهمترين و نيرومندترين سدهاست،سدّى كه در آن به جاى آجر و سنگ،از آهن و مس استفاده شد(و اگر مصالح ديگر در ساختمان آن نيز به كار رفته باشد تحت الشعاع اين فلزات بود)و هدف او از ساختن اين سدّ كمك به گروهى مستضعف در مقابل ظلم و ستم قوم يأجوج و مأجوج بوده است.
-او كسى بوده كه قبل از نزول قرآن نامش در ميان جمعى از مردم شهرت داشت و لذا قريش و يهود از پيغمبر(ص)دربارۀ او سؤال كردند،چنان كه قرآن مىگويد:يَسْئَلُونَكَ عَنْ ذِي الْقَرْنَيْنِ.«از تو دربارۀ ذو القرنين سؤال مىكنند»،اما از قرآن چيزى كه صريحا دلالت كند او پيامبر بوده استفاده نمىشود هرچند تعبيراتى در قرآن هست كه اشعار به اين معنى دارد و از بسيارى از روايات اسلامى كه از پيامبر(ص)و امامان(ع)نقل شده نيز مىخوانيم:«او پيامبر نبوده،بلكه بندۀ صالحى بوده است»[١].(ج ٥٤٢/١٢ تا ٥٤٥.)
ذو النّون:(انبياء٨٧/.)[*]
(من اعلام القرآن)«نون»در لغت به معنى«ماهى عظيم»و يا به تعبير ديگر«نهنگ يا وال»است،بنابراين ذو النّون يعنى صاحب نهنگ،و اين نام در قرآن براى يونس(ع)انتخاب شده است و انتخاب اين نام براى يونس به خاطر ماجرايى است كه ما در جاى خود به خواست خدا به آن اشاره خواهيم كرد.(ج ٤٨٥/١٣.)
١)تفسير نور الثقلين،ج ٢٩٤/٣-٢٩٥.
*)وَ ذَا النُّونِ إِذْ ذَهَبَ مُغٰاضِباً...«و ذا النّون(يونس)را(به ياد آور)،در آن هنگام كه خشمگين(از ميان قوم خود)رفت...»انبياء٨٧/.