شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٦٧٦ - ضَفادع (اعراف١٣٣/ )
آيۀ مورد بحث نشان مىدهد كه منافقان را از لحن گفتارشان مىتوان شناخت در اين آيه به بحثى ديگر از صفات و نشانههاى منافقان اشاره مىكند و مخصوصا بر اين معنى تأكيد دارد كه اينها تصور نكنند براى هميشه مىتوانند چهرۀ درونى خود را از پيامبر(ص)و مؤمنان مكتوم دارند و خود را از رسوايى بزرگ برهانند،مىگويد:
«آيا كسانى كه در دلهايشان بيمارى است گمان كردند خدا كينههاى شديدشان را ظاهر نمىسازد؟!» آرى آنها در درون دل كينۀ شديدى نسبت به پيامبر(ص)و مؤمنان داشته و هميشه منتظر فرصتى بودند كه ضربهاى بر آنها وارد كنند قرآن به آنان هشدار مىدهد،تصور نكنند هميشه مىتوانند چهرۀ واقعى خود را مكتوم دارند.(ج ٤٧٨/٢١.)
ضفدع
ضَفادع:(اعراف١٣٣/.)[*]
جمع«ضفدع»و ضفدع به كسر و يا به ضمّ اول به معنى«قورباغه»است و براى مذكر و مؤنث يكى است[**].
در آيۀ مورد بحث،خداوند بر فرعونيان بلاهايى نازل فرموده كه يكى از آنها«ضفادع» است.اين واژه به صورت جمع در آيه آمده،ولى عذابهاى ديگر به صورت مفرد ذكر شده است و شايد دليل برآن باشد كه خداوند انواع مختلفى از قورباغه را بر آنها مسلط ساخت و نسل قورباغه را آنچنان افزايش داد كه زندگى آنها را قرين بدبختى و مشكلات كرد.
قورباغههاى بزرگ و كوچك كه از رود نيل سر بر آوردند،همه جا،حتى در خانهها و اتاقها و سفرهها و ظروف غذا مزاحم آنان بودند،آنچنان كه دنيا بر آنها تنگ شد ولى باز در برابر حق زانو نزدند و تسليم نشدند.(ج ٣٢٢/٦،ج ٣١٠/١٢.)
[*]فَأَرْسَلْنٰا عَلَيْهِمُ الطُّوفٰانَ وَ الْجَرٰادَ وَ الْقُمَّلَ وَ الضَّفٰادِعَ وَ الدَّمَ...«سپس(بلاها را پشت سر هم بر آنها«فرعونيان»نازلكرديم)طوفان و ملخ و آفت گياهى و قورباغهها و خون را...»اعراف١٣٣/.
[**] المعجم العربى الحديث،(ترجمه)،ج ١٣٥٩/٢.