از آنجا كه خورشيد و ماه ميليونها سال با روش ثابت و معينى به برنامۀ نورافشانى و تربيت موجودات زنده و ايجاد جزر و مد در اقيانوسها و خدمات ديگر ادامه مى‌دهند،تعبيرى بهتر از «دائبين»براى آنها تصور نمى‌شود.

بنابراين واژۀ«دائب»به معنى استمرار چيزى در انجام يك برنامه به صورت يك حالت و سنت است،البته خورشيد،حركت به دور زمين ندارد و اين زمين است كه به دور آفتاب مى‌گردد و ما مى‌پنداريم آفتاب به دور ما مى‌چرخد،ولى در معنى«دائب»حركت در مكان نيفتاده است، بلكه استمرار در انجام يك كار و يك برنامه در مفهوم آن درج است و مى‌دانيم خورشيد و ماه برنامه نور افشانى و تربيتى خود را نسبت به كرۀ زمين و انسانها به طور مستمر و با يك حساب كاملاً منظم انجام مى‌دهند(و فراموش نبايد كرد كه يكى از معانى دأب،عادت است)[١].

(ج ٣٥٠/١٠ و ٣٥٧.)

د ب ب

دابَّة:(انعام٣٨/.)[*]

در اصل از«دبيب»گرفته شده[دَبَّ،يَدِبُّ،دَبّاً و دَبيباً]به معنى«آهسته راه رفتن و قدمهاى كوتاه برداشتن»است و از نظر مفهوم لغوى معمولاً هر جنبنده‌اى را شامل مى‌شود،خواه سريع راه برود و يا آهسته؛ولى گاهى«دَواب»(جمع دابّة)به خصوص حيوانات سوارى اطلاق مى‌شود و مذكر و مؤنث در آن يكسان است.

جالب اين كه«دابّة»(مؤنث دابّ)هم موجودات زندۀ ذره‌بينى را شامل مى‌شود كه داراى حركت ظريف و مرموزى هستند و هم حيوانات غول پيكر كه دهها متر طول و دهها تُن وزن دارند كه هريك به نوعى تسبيح حق گويند و ثناخوان او هستند و با زبان حال بيانگر عظمت و قدرت علم بى‌پايان او.

آيۀ مورد بحث به دنبال آيات گذشته كه دربارۀ مشركان و سرنوشت آنها در قيامت بود آمده است و سخن از«حشر»و رستاخيز عمومى تمام موجودات زنده و تمام انواع حيوانات به ميان

[١]البته دانشمندان امروز براى خورشيد حركات ديگرى مانند حركت به دور خود و يا حركت به همراه مجموعۀمنظومۀ شمسى در دل كهكشانى كه در آن قرار دارد قائل هستند.

[*]وَ مٰا مِنْ دَابَّةٍ فِي الْأَرْضِ وَ لاٰ طٰائِرٍ يَطِيرُ بِجَنٰاحَيْهِ إِلاّٰ أُمَمٌ أَمْثٰالُكُمْ...انعام٣٨/.