به طور خلاصه شفاعت طبق اين معنى،هيچ‌گونه دگرگونى در روحيات و فكر مجرم يا متهم ايجاد نمى‌كند،تمام تأثيرها و دگرگونيها مربوط به شخصى است كه شفاعت نزد او مى‌شود.

اين نوع شفاعت در بحثهاى مذهبى معنى ندارد،زيرا نه خداوند اشتباهى مى‌كند كه بتوان نظر او را عوض كرد و نه عواطفى به اين معنى كه در انسان است دارد كه بتوان آن را برانگيخت و نه از نفوذ كسى ملاحظه مى‌كند و وحشتى دارد و نه پاداش و كيفرش بر محورى غير از عدالت دور مى‌زند.

ب)مفهوم ديگر شفاعت بر محور دگرگونى و تغيير موضع«شفاعت شونده»دور مى‌زند، يعنى شخص شفاعت شونده موجباتى فراهم مى‌سازد كه از يك وضع نامطلوب و در خور كيفر بيرون مى‌آيد و به‌وسيلۀ ارتباط با شفيع،خود را در وضع مطلوبى قرار مى‌دهد كه شايسته و مستحق بخشودگى مى‌شود و ايمان به اين نوع شفاعت در واقع يك مكتب عالى تربيت و وسيلۀ اصلاح افراد گناهكار و آلوده و بيدارى و آگاهى است و شفاعت در منطق اسلام از نوع اخير است.

اين بود تفسير اجمالى«شفاعت»در دو شكل«تخديرى»و«سازنده».[*](ج ٢٢٤/١-٢٢٥.)

شفاعت پارتى‌بازى نيست

در مبحث قبل بيان داشتيم كه:«شفاعت»عبارت است از كمك كردن يك موجود قوى به موجود ضعيف‌تر،تا بتواند به آسانى مراحل تكامل خود را با موفقيت طى كند.البته معمولا اين كلمه(شفاعت)در مورد شفاعت از گناهكاران به كار مى‌رود،اما مفهوم شفاعت به معنى وسيع‌تر،تمام عوامل و انگيزه‌ها و اسباب عالم هستى را شامل مى‌شود،مثلا زمين و آب و هوا و نور آفتاب چهار عامل هستند كه دانۀ گياه را براى رسيدن به مرحلۀ يك درخت يا يك گياه كامل،شفاعت و هدايت مى‌كنند،اگر شفاعت را در آيۀ:

«...مَنْ ذَا الَّذِي يَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلاّٰ بِإِذْنِهِ...»بقره٢٥٥/.به اين معنى وسيع بگيريم نتيجه اين

[*]در جلد اوّل تفسير نمونه(از صفحه ٢٢٣ به بعد)پيرامون مسئله«شفاعت»مطالب مبسوطى به شرح عناوين ذيلخواهيد خواند:١.قرآن و مسئله شفاعت.٢.شفاعت در عالم تكوين ٣.مدارك شفاعت ٤.شرايط گوناگون شفاعت ٥.احاديث اسلامى وشفاعت ٦.تأثير معنوى شفاعت ٧.فلسفه شفاعت ٨.شرايط«سازندۀ شفاعت»٩.بررسى و پاسخ اشكالات ١٠.شفاعت وتوحيد ١١.بررسى درزمينۀ منطق وهابيان در مسئله شفاعت.