شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٤ - دافِق (طارق٦/ )
د ف ع
اِدْفَعُوا:(نساء٦/.)[*]
در اصل از مادّۀ«دفع»(بر وزن سخت)و«دفاع»(به فتح دال)گرفته شده و به معنى «به شدت دور كردن»است.
هرگاه واژۀ«دفع»به«الى»متعدى شود به معنى«رسانيدن و دادن»است،مانند آيۀ مورد بحث كه مىفرمايد:
...فَادْفَعُوا إِلَيْهِمْ أَمْوٰالَهُمْ.«(پس اگر در يتيمان رشد و قابليت سرپرستى اموال يافتيد) اموالشان را به آنها بدهيد»نساء٦/.
و اگر به«عَنْ»متعدى شود به معنى«حمايت و يارى»آيد،مانند:
إِنَّ اللّٰهَ يُدٰافِعُ عَنِ الَّذِينَ آمَنُوا...«خداى تعالى از مؤمنان حتماً حمايت مىكند...»حج٣٨/.
و چون به«نفسه»متعدى شود به معنى«كنار و دور كردن»مىباشد،مانند:
...وَ لَوْ لاٰ دَفْعُ اللّٰهِ النّٰاسَ بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ...«...و اگر خدا پارهاى از مردم را به پارهاى ديگر از بين نمىبرد(صومعهها و دير و كنشتها و مساجدى كه در آن نماز و ذكر خدا بسيار مىشود همه خراب و ويران مىشد)...»حج٤٠/.
در آيۀ ٨ سورۀ طور به واژۀ«دافع»بر مىخوريم كه به معنى« دوركنندۀ و از بين برنده»است:
إِنَّ عَذٰابَ رَبِّكَ لَوٰاقِعٌ مٰا لَهُ مِنْ دٰافِعٍ.«عذاب پروردگارت واقع مىشود،هيچ دور كنندهاى آن عذاب را نيست(چيزى از آن مانع نخواهد بود)»طور٧/ و ٨.[دٰافَعَ،يُدٰافِعُ،مُدٰافَعَةً]به معنى «راندن،دور كردن،از كسى جانبدارى كردن»است.(به نقل از:تبيين اللّغات لتبيان الآيات)
د ف ق
دافِق:(طارق٦/.)[**]
اسم فاعل،از مادّۀ«دَفْق»و«دُفوق»به معنى«آبى كه با فشار جريان دارد»(ريزنده)و در
[*]وَ ابْتَلُوا الْيَتٰامىٰ حَتّٰى إِذٰا بَلَغُوا النِّكٰاحَ فَإِنْ آنَسْتُمْ مِنْهُمْ رُشْداً فَادْفَعُوا إِلَيْهِمْ أَمْوٰالَهُمْ...«و يتيمان را بيازماييد تا هنگامىكه به حد بلوغ برسند،(در اين موقع)اگر در آنها رشد(كافى)يافتيد اموالشان را به آنها بدهيد...»نساء٦/.
[**] خلق من ماء دافق يخرج من بين الصّلب و التّرائب.طارق٦/ و ٧