شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣١٥ - سجل (انبياء١٠٤/ )
آيات ديگر قرآن نيز معنى اول را تأييد مىكند[*]،چنان كه در آيۀ ٧١ سورۀ مؤمن مىخوانيم:
...يُسْحَبُونَ فِي الْحَمِيمِ ثُمَّ فِي النّٰارِ يُسْجَرُونَ.«...آنها را در آب سوزان مىكشند،سپس در آتش مشتعل خواهند شد»مؤمن٧١/-٧٢.
به گفته جمعى ديگر از ارباب لغت و مفسران،واژۀ مذكور به معنى«پر كردن تنور از آتش» است و«لسان العرب»معنى اصلى«سجر»را پر كردن قرار داده است و مىگويد:سجرت النّهر، يعنى نهر را پر از آب كردم[**].(ج ١٧٢/٢٠-١٧٣،ج ٤١٣/٢٢.)
سجل
سجل:(انبياء١٠٤/.)[***]
به كسر سين و جيم و تشديد لام،به معنى قطعه سنگهايى است كه روى آن مىنوشتند،سپس به تمام اوراقى كه مطالب را روى آن مىنگارند گفته شده است.به گفته راغب و قاموس كلمۀ «سجل»(بر وزن سطل)به معنى دلو بزرگ و پرآب است و همچنين به نقل از«الاتقان»، گروهى واژۀ«سجل»را فارسى دانستهاند كه به زبان عربى داخل شده است.
در زمانهاى گذشته براى نوشتن نامهها و همچنين كتابها،از اوراق طومار مانند استفاده مىكردند.اين طومارها را قبل از نوشتن به هم مىپيچيدند و شخص كاتب تدريجا آن را از يك طرف مىگشود و مطالب مورد نظر را روى آن مىنوشت و بعد از پايان كتابت نيز آن را مىپيچيدند و كنار مىگذاشتند و لذا هم نامهها و هم كتابهايشان شكل طومار داشت اين طومار، «سجل»ناميده مىشد كه براى كتابت از آن استفاده شده بود.
آيۀ مورد بحث مىگويد:
«در آن روز كه آسمان را همچون طومار در هم مىپيچيم،(سپس)همان گونه كه آفرينش را آغاز كرديم آن را بازمىگردانيم ...»انبياء١٠٤/.
[*]در نهج البلاغه(سخنان امير مؤمنان على(ع)در داستان«حديد محماة»(آهن تفتيده)به برادرش عقيل مىخوانيم:أ تئنّ من حديدة أحماها انسانها للعبه و تجرّنى الى نار سجرها جبّارها لغضبه!«آيا از آهنى كه انسانى به صورت بازيچه آن راگداخته است ناله مىكنى،ولى مرا بهسوى آتشى مىكشانى كه پروردگار آن را از خشمش برافروخته است؟!»خطبۀ ٢٢٤.
**) لسان العرب،ج ٣٤٥/٤.
[***]يَوْمَ نَطْوِي السَّمٰاءَ كَطَيِّ السِّجِلِّ لِلْكُتُبِ كَمٰا بَدَأْنٰا أَوَّلَ خَلْقٍ نُعِيدُهُ...انبياء١٠٤/.