پس ازآن‌كه خداوند به موسى وحى مى‌كند كه بندگان مرا شبانه بيرون ببر و براى آنها راهى خشك در دريا بگشا[*]،آنگاه مى‌افزايد:«هنگامى كه از دريا همگى به سلامت گذشتيد دريا را در آرامش و گشاده بگذار»(وَ اتْرُكِ الْبَحْرَ رَهْواً...)دخان٢٤/.

منظور از دريا در آيۀ فوق همان رود عظيم نيل است.اما چرا چنين دستورى به موسى(ع) داده شد؟طبيعى است كه موسى(ع)و بنى اسرائيل مايل بودند هنگامى كه خود از دريا گذشتند بار ديگر آبها سر بر سر هم بگذارند و اين فاصلۀ عظيم را پر كنند تا آنها با سرعت و به سلامت دور شوند و به سر زمين موعود روى آورند،ولى به آنها دستور داده شد كه به هنگام گذشتن از درياى نيل عجله نكنيد،بگذاريد فرعون و لشكريانش تا آخرين نفر وارد شوند،چرا كه فرمان مرگ و نابودى آنها به امواج خروشان نيل داده شده است،لذا در پايان آيه مى‌افزايد:«آنها لشكرى هستند كه غرق خواهند شد»(إِنَّهُمْ جُنْدٌ مُغْرَقُونَ).

اين فرمان حتمى خدا در مورد اين گروه مغرور و طغيانگر است كه بايد همگى در همان رود عظيم نيل كه تمام ثروت و قدرتشان از آن سرچشمه مى‌گرفت دفن شوند و عامل حياتشان، با يك فرمان الهى،تبديل به عامل مرگشان شود.(ج ١٧٥/٢١.)

ر و ح

تُريحُون:(نحل٦/.)[**]

از«اراحة»گرفته شده[اراح،يريح،اراحة]به معنى«بازگرداندن حيوانات به هنگام غروب به آغلها و استراحتگاهشان»است،لذا محلى را كه در آن استراحت مى‌كنند«مراح»مى‌گويند و واژۀ«رواح»كه در آيۀ ١٢ سورۀ سبأ آمده،به معنى طرف غروب است و آن وقتى است كه حيوانات براى استراحت به جايگاه خود بازمى‌گردند .اين واژه در مقابل«غدو»(بر وزن علوّ) كه به معنى طرف صبح است،قرار دارد ولى از قرائن بر مى‌آيد كه در آيه مورد بحث«غدو»به معنى نيم اول روز است و«رواح»نيم‌دوم ،چنان كه در آيه مى‌خوانيم:

«و براى سليمان باد را مسخر ساختيم كه صبحگاهان مسير يك ماه را مى‌پيمود و

[*]طه٧٧/.

[**]وَ لَكُمْ فِيهٰا جَمٰالٌ حِينَ تُرِيحُونَ وَ حِينَ تَسْرَحُونَ.«و در چهار پايان براى شما زينت و شكوه است به هنگامى كه بهاستراحتگاهشان بازمى‌گردانيد و هنگامى كه(صبحگاهان)آنها را به صحرا مى‌فرستيد»نحل٦/.