شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ١٧٣ - ذو القرنين (كهف٨٣/ )
رضع
يُرْضِعْنَ:(بقره٢٣٣/.)[*]
در اصل از مادّۀ«رضع»و«رضاعة»(به فتح و كسر راء)گرفته شده و به معنى«شير خوردن طفل از پستان مادر»است.آيۀ مورد بحث مىفرمايد:
«مادران،فرزندان خود را دو سال تمام شير مىدهند(اين)براى كسى است كه بخواهد دوران شيرخوارگى را تكميل كند...»بقره٢٣٣/.
قرآن در اين آيه كه ما بخشى از آن را در اين جا ذكر كرديم به دستورات مختلفى دربارۀ مسئله شير دادن نوزادان و حقوق گوناگونى كه مادر و فرزند و پدر در اين زمينه دارند،اشاره مىكند و روىهمرفته هفت دستور مختلف از آن استفاده مىشود كه به اختصار در اين جا يادآور مىشويم:
١.حق شير دادن در دو سال شيرخوارگى مخصوص مادر است و اوست كه مىتواند در اين مدت فرزند خود را شير دهد و از او نگاهدارى كند و با اين كه«ولايت»بر اطفال صغير به عهدۀ پدر گذارده شده اما از آنجا كه تغذيه جسم و جان نوزاد در اين مدت،با شير و عواطف مادر پيوند ناگسستنى دارد،حق نگاهدارى و سرپرستى را برعهده او گذارده است و از طرفى عواطف مادرى نيز بايد رعايت شود زيرا مادر نمىتواند آغوش خود را در چنين لحظات حساسى از كودكش خالى ببيند و در برابر وضع او بىتفاوت بماند.بنابراين اختصاص حق«حضانت»و نگاهدارى و شير دادن به او يك نوع حق دوجانبه است كه هم براى رعايت حال فرزند و هم رعايت حال مادر مىباشد(وَ الْوٰالِدٰاتُ يُرْضِعْنَ أَوْلاٰدَهُنَّ حَوْلَيْنِ كٰامِلَيْنِ).
٢.مدت شير دادن طفل،لازم نيست حتما دو سال باشد،دو سال براى كسى است كه بخواهد دوران شير خوارگى را به طور كامل انجام دهد.(لِمَنْ أَرٰادَ أَنْ يُتِمَّ الرَّضٰاعَةَ)ولى مادران حق دارند با توجه به وضع نوزاد و رعايت سلامت او،اين مدت را تقليل دهند.
در روايتى كه از اهل بيت به ما رسيده،دوران كامل شير خوارگى دو سال،و دوران غير كامل آن ٢١ ماه معرفى شده است و بعيد نيست كه اين معنى از ضميمه كردن آيۀ فوق با آيۀ ١٥ سورۀ احقاف نيز استفاده شود،زيرا در آن آيه مىخوانيم:
*)وَ الْوٰالِدٰاتُ يُرْضِعْنَ أَوْلاٰدَهُنَّ حَوْلَيْنِ كٰامِلَيْنِ لِمَنْ أَرٰادَ أَنْ يُتِمَّ الرَّضٰاعَةَ...بقره٢٣٣/.