بنابراين تنها با عقد شرعى يك زن«دختران او»كه از شوهر ديگرى بوده‌اند بر شوهر حرام نمى‌شوند،بلكه مشروط بر اين است كه علاوه بر عقد شرعى با آن زن هم‌بستر هم شده باشد.

وجود اين قيد در اين مورد تأييد مى‌كند كه حكم مادر همسر مشروط به چنين شرطى نيست و به اصطلاح اطلاق حكم را تقويت مى‌كند.

گرچه ظاهر قيد«فِي حُجُورِكُمْ»(در دامان شما باشند)در آيه،چنين مى‌فهماند كه اگر دختر همسر از شوهر ديگر در دامان انسان پرورش نيابد بر او حرام نيست،ولى به قرينۀ روايات و مسلم بودن حكم،اين قيد به اصطلاح قيد احترازى نيست بلكه در واقع اشاره به نكته تحريم است، زيرا اين گونه دختران كه مادرانشان اقدام به ازدواج مجدد مى‌كنند معمولا در سنين پايين هستند و غالبا در دامان شوهر جديد همانند دختر او پرورش مى‌يابند،آيه مى‌گويد اينها در واقع همچون دختران خود شما هستند،آيا كسى با دختر خود ازدواج مى‌كند؟و انتخاب عنوان «ربائب»كه جمع«ربيبه»به معنى تربيت شده است نيز به‌همين‌جهت مى‌باشد.(ج ٣٢٩/٣-٣٣٠.)

ر ب ح

رَبِحَت:(بقره١٦/.)[*]

در اصل از مادّۀ«ربح»به معنى«سود بردن از معامله»است،آيۀ مورد بحث دربارۀ سرنوشت نهايى منافقان كه سرنوشتى است بسيار غم‌انگيز و شوم و تاريك سخن مى‌گويد و مى‌فرمايد:

«آنها كسانى هستند كه در تجارت‌خانۀ اين جهان،هدايت را با گمراهى معاوضه كرده‌اند(و به همين دليل)تجارت آنها سودى نداشته است(بلكه سرمايه را از كف داده‌اند)و هرگز روى هدايت را نديده‌اند»بقره١٦/.

در قرآن مجيد كرارا فعاليتهاى انسان در اين دنيا به يك نوع تجارت تشبيه شده است و در حقيقت همۀ ما در اين جهان تاجرانى هستيم كه با سرمايه‌هاى فراوان خدا داد،سرمايۀ عقل، فطرت،عواطف،نيروهاى مختلف جسمانى،مواهب عالم طبيعت و بالاخره رهبرى انبياء،گام در اين تجارت‌خانۀ بزرگ مى‌گذاريم،گروهى سود مى‌برند و پيروز مى‌شوند و سعادتمند،گروهى

*)أُولٰئِكَ الَّذِينَ اشْتَرَوُا الضَّلاٰلَةَ بِالْهُدىٰ فَمٰا رَبِحَتْ تِجٰارَتُهُمْ وَ مٰا كٰانُوا مُهْتَدِينَ.