شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ١١٣ - ذو القرنين (كهف٨٣/ )
٣١٨/٢٣ و ٣٨٠.)
ر أ ى
تَرَ:(حج١٨/.)[*]
در اصل از«رؤيت»گرفته شده و رؤيت در لسان عرب گاهى به معنى«علم»و«دانستن» مىآيد،در آيۀ مورد بحث آمده است:
«آيا نديدى كه سجده مىكنند براى خدا تمام كسانى كه در آسمان و زمين هستند؟...» حج١٨/.
و گاهى به معنى«آگاه كردن»و«خبر دادن»آمده است،مثلاً«أ رأيت»در سه آيۀ سورۀ علق بنا به گفته بسيارى از مفسران به معنى«اخبرنى»آمده كه ما آن را در فارسى«به من بگو»ترجمه مىكنيم.[**]
جملۀ«أَ رَأَيْتُمْ»فاطر٤٠/.به معنى«آيا نمىبينيد؟»،«آيا فكر نمىكنيد؟»مىباشد،ولى همانطور كه گفته شد بعضى از مفسران آن را به معنى«اخبرونى»(به من خبر دهيد)گرفتهاند.
تذكر:به طورى كه علماى ادب عربى تصريح كردهاند«ك»در«أ رأيتك»و«كم»در «أ رأيتكم»نه اسم است و نه ضمير،بلكه حرف خطاب است كه در حقيقت براى تأكيد مىآيد و در اين گونه موارد هميشه به صورت مفرد مذكر مىشود و مفرد و تثنيه و جمع بودن آن بهوسيله تغييرات در همين حرف خطاب ظاهر مىشود،لذا در«أ رأيتكم»انعام٤٠/ با اين كه مخاطب جمع است فعل«رأيت»مفرد آورده شده و جمع بودن آن بهوسيلۀ«كم»كه حرف خطاب است مشخص شده،جمعى معتقدند كه اين جمله روىهمرفته از نظر معنى مساوى با جملۀ«اخبرنى» يا«اخبرونى»است،ولى حق اين است كه جمله معنى استفهامى خود را كاملاً حفظ مىكند و «اخبرونى»لازمۀ معنى آن است نه خود معنى آن.[***]
*)أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللّٰهَ يَسْجُدُ لَهُ مَنْ فِي السَّمٰاوٰاتِ وَ مَنْ فِي الْأَرْضِ...حج١٨/.
**)أَ رَأَيْتَ الَّذِي يَنْهىٰ.«به من خبر ده آيا كسى كه نهى مىكند...»علق٩/.أَ رَأَيْتَ إِنْ كٰانَ عَلَى الْهُدىٰ.«به من خبرده اگر اين بنده در طريق هدايت باشد»علق١١/.و نيز آيۀ:أَ رَأَيْتَ إِنْ كَذَّبَ وَ تَوَلّٰى.«به من خبر ده اگر(اين طغيانگر)تكذيب حق كند و به آن پشت كند(چه سرنوشت دردناكى خواهد داشت؟)»علق١٣/.
***) در معانى مختلف و كاربرد واژۀ«رؤيت»در تفسير نمونه بحث و گفتگو شده است به مجلدات زير مراجعه فرماييد:١٥٦/٢-٣٦٠/٦-١٤٦/١٦-٤٧١/١٩-٢٤١/٢٣ و ٤٢٤.