شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ١١٢ - ذو القرنين (كهف٨٣/ )
قيافۀ ديو دارد!» اينها همه تشبيهاتى است براساس انعكاسات ذهنى انسانها از مفاهيم مختلف،تشبيهاتى است لطيف و گويا.
همچنين در آيۀ ٦ سورۀ مائده به واژۀ«رُءُوس»بر مىخوريم،مىفرمايد:
...وَ امْسَحُوا بِرُؤُسِكُمْ...در اين جمله،كلمۀ«ب»كه در«برُءوسكم»مىباشد طبق صريح بعضى از روايات و تصريح بعضى از اهل لغت به معنى«تبعيض»مىباشد،يعنى«قسمتى»از سر را مسح كنيد كه در روايات ما محل آن به يكچهارم پيش سر،محدود شده و بايد قسمتى از اين يكچهارم هرچند كم باشد با دست مسح كرد بنابراين آنچه در ميان بعضى از طوائف اهل تسنن معمول است كه تمام سر و حتى گوشها را مسح مىكنند،با مفهوم آيه سازگار نمىباشد.
(ج ٢٨٧/٤،ج ٧١/١٩-٧٢.)
ر أ ف
رَءُوف:(توبه١٢٨/.)[*]
اشاره به محبت و لطف خاص دربارۀ فرمانبرداران و مطيعان است و كلمۀ«رحيم»كه بعد از آن در آيۀ ذكر شده،اشاره به رحمت در مقابل گناهكاران و عاصيان است.
ولى نبايد فراموش كرد كه اين دو كلمه هنگامى كه از هم جدا شوند،ممكن است در يك معنى استعمال شوند اما به هنگامى كه همراه يكديگر ذكر شوند،احياناً دو معنى متفاوت مىبخشند.
بعضى از مفسران اين دو واژه(رأفت و رحمت)را به يك معنى دانستهاند،ولى جمعى از ميان اين دو تفاوتى قايلند و آن اين كه:«رأفت»به معنى محبت در زمينه دفع ضررهاست و «رحمت»به معنى محبت براى جلب منافع است و لذا غالبا رأفت قبل از رحمت ذكر مىشود، چرا كه نخست بايد دفع ضرر كرد و سپس به فكر جلب منفعت افتاد،به همين دليل در آيۀ مجازات زناكاران مىفرمايد:
...وَ لاٰ تَأْخُذْكُمْ بِهِمٰا رَأْفَةٌ فِي دِينِ اللّٰهِ...«...مبادا در اجراى حد و انجام فرمان خدا در مورد آنها گرفتار رأفت شويد و حكم خدا را به دست فراموشى بسپاريد»نور٢/.(ج ٢٠٨/٨،ج
*)...بِالْمُؤْمِنِينَ رَؤُفٌ رَحِيمٌ.«...او(پيامبر)نسبت به مؤمنان رءوف و مهربان است»توبه١٢٨/.