و با اين جمله پاسخ اين سؤال روشن مى‌شود كه بالاخره از آيات قرآنى مى‌فهميم كه شاعر بودن خوب است يا بد؟زشت است يا زيبا؟و اسلام با شعر موافق است يا مخالف؟ پاسخ اين سخن آن است كه ارزيابى اسلام در اين زمينه روى«هدفها»و« جهت‌گيريها»و «نتيجه‌ها»است به گفته امير مؤمنان على(ع)هنگامى كه گروهى از يارانش در يكى از شبهاى ماه مبارك رمضان به هنگام افطار،سخن به شعر و شاعران كشيدند،آنها را مخاطب ساخته فرمود:

«بدانيد ملاك كار شما دين است و مايۀ حفظ شما تقواست،زينت شما ادب و دژهاى محكم آبروى شما،حلم و بردبارى است»[١]اشاره به اين كه شعر وسيله‌اى است و معيار ارزيابى آن هدفى است كه شعر در راه آن به كار گرفته مى‌شود.

امّا متأسفانه در طول تاريخ ادبيات اقوام و ملل جهان،از شعر سوءاستفاده فراوان شده است و اين ذوق لطيف الهى در محيطهاى آلوده آن‌چنان به ننگ كشيده شده است كه گاه از مؤثرترين عوامل فساد و تخريب بوده است،مخصوصا در عصر جاهليت كه دوران انحطاط فكرى و اخلاقى قوم عرب بود،«شعر»و«شراب»و«غارت»همواره در كنار هم قرار داشتند! ولى چه كسى مى‌تواند اين حقيقت را انكار كند كه اشعار سازنده و هدفدار در طول تاريخ حماسه‌هاى فراوان آفريده است و گاه قوم و ملتى را در برابر دشمنان خونخوار و ستمگر آن‌چنان بسيج كرده كه بى‌پروا از همه چيز بر صف دشمن زده و قلب او را شكافته‌اند.

و نيز چه كسى مى‌تواند انكار كند كه گاه يك شعر اخلاقى آن‌چنان در اعماق جان انسان نفوذ مى‌كند كه يك كتاب بزرگ و پرمحتوا كار آن را انجام نمى‌دهد.

آرى همان گونه كه در حديث معروف از پيامبر گرامى اسلام(ص)نقل شده:«بعضى از اشعار،حكمت است،و پاره‌اى از سخنان،سحر»[٢]گاهى اشعار غوغا به پا مى‌كند.

گاه كلمات موزون شاعرانه،برندگى شمشير و نفوذ تير را در قلب دشمن دارد،چنان كه در حديثى از پيامبر اسلام(ص)مى‌خوانيم در مورد چنين اشعارى فرمود:«به آن كسى كه جان

[١]شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد،ج ٤٦١/٢٠.

٢) اين حديث را گروه زيادى از دانشمندان اسلام اعم از شيعه و اهل تسنن در كتابهاى خود آورده‌اند(به كتاب الغدير،جلد ٢،صفحه ٩ مراجعه فرماييد).