شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٨٤ - ذُرِّيَّة (آل عمران٣٤/ )
سنجش است و به قدرى كوچك است كه چند ميليون روى سوزنى جاى مىگيرد! مفهوم«ذرّه»هرچه باشد منظور در آيۀ مورد بحث كوچكترين وزنهاست،مىفرمايد:
«پس هركس بهاندازۀ سنگينى ذرّهاى كار خير انجام دهد آن را مىبيند»زلزله٧/.
به هر حال اين آيه از آياتى است كه پشت را مىلرزاند و نشان مىدهد كه حسابرسى خداوند در آن روز فوقالعاده دقيق و حساس است و ترازوهاى سنجش عمل در قيامت آنقدر ظريف است كه حتى كوچكترين اعمال انسانى را وزن مىكنند و به حساب مىآورند.[*](ج ٢٢٨/٢٧.)
ذُرِّيَّة:(آل عمران٣٤/.)[**]
چنان كه دانشمندان لغت گفتهاند در اصل به معنى«فرزندان كوچك و كمسنوسال » است،ولى غالباً به همۀ فرزندان بلا واسطه و بهواسطه نيز گفته مىشود،گاهى به معنى مفرد و گاهى به معنى جمع به كار مىرود،اما در اصل معنى جمعى دارد.
دربارۀ ريشۀ اصلى اين لغت احتمالات متعددى داده شده است،بعضى آن را از«ذرء»(بر وزن زرع)به معنى«آفرينش»مىدانند بنابراين مفهوم اصلى«ذُرّيّة»با مفهوم مخلوق و آفريده شده برابر است.
و بعضى آن را از«ذر»(بر وزن شرّ)كه به معنى موجودات بسيار كوچك همانند ذرات غبار و مورچههاى بسيار ريز مىباشد دانستهاند،از اين نظر كه فرزندان انسان نيز در ابتدا از نطفۀ بسيار كوچكى آغاز حيات مىكنند.
سومين احتمال كه دربارۀ آن داده شده اين است كه از مادّه«ذرو»(بر وزن مرو)به معنى «پراكنده ساختن»گرفته شده و اين كه فرزندان انسان را ذُرّيّة گفتهاند به خاطر آن است كه آنها پس از تكثير مثل به هر سو در روى زمين پراكنده مىشوند.
آيۀ مورد بحث مىفرمايد:
«خداوند،آدم و نوح و آل ابراهيم و آل عمران را بر جهانيان برگزيد،آنها فرزندان(و دودمانى)بودند كه(از نظر پاكى و تقوا و فضيلت)بعضى از(نسل)بعض ديگر گرفته شده بودند و خداوند شنوا و داناست»آل عمران٣٣/ و ٣٤.
*)براى كسب اطلاع بيشتر دربارۀ«ذرّه»رجوع فرماييد به جلد سوم تفسير نمونه،صفحه ٣٨٩ زير عنوان:ذرّه چيست؟
[**] ذرّيّة بعضها من بعض و اللّه سميع عليم.«آنها فرزندان(و دودمانى)بودند بعضى از(نسل)بعضى ديگر»آل عمران٣٤/.