اين واژه از«استضعاف»گرفته شده و معادل كلمۀ«استعمار»است كه در عصر و زمان ما به كار مى‌رود و مفهوم آن اين است كه قومى ستم پيشه،جمعيتى را تضعيف كنند تا بتوانند از آنها در مسير مقاصدشان بهره بكشند،منتها اين تفاوت را با كلمۀ استعمار دارد كه استعمار ظاهرش به معنى آباد ساختن است و باطنش به معنى ويرانگرى،ولى استضعاف ظاهر و باطنش هر دو يكى است و اين كه در آيۀ مورد بحث،تعبير به:كٰانُوا يُسْتَضْعَفُونَشده،اشاره به اين است كه فرعونيان به طور مداوم بنى اسرائيل را در ضعف و ناتوانى نگه مى‌داشتند،ضعف و ناتوانى فكرى و اخلاقى و اقتصادى از هر نظر و در تمام جهات.(ج ٣٢٩/٦.)

ضِعْف:(اسراء٧٥/.)[**]

به معنى دو و چند برابر است.توجه به اين نكته دقيقا لازم است كه«ضعف»از نظر لغت عرب،تنها به معنى دوچندان نيست،بلكه به معنى دو و چند برابر است.[***]

« فيروزآبادى» لغت‌شناس معروف قرن هشتم هجرى در كتاب قاموس مى‌گويد گاه گفته مى‌شود«ضعف فلان چيز»و اراده مى‌شود دو برابر و سه برابر مانند آن،زيرا اين كلمه به معنى اضافۀ نامحدود مى‌آيد.

شاهد اين سخن آن‌كه در آيات قرآن،گاه در مورد«حسنات»مى‌گويد:

...إِنْ تَكُ حَسَنَةً يُضٰاعِفْهٰا...«...اگر عمل حسنه‌اى باشد خداوند آن را مضاعف مى‌كند...» نساء٤٠/.و گاه مى‌گويد:

مَنْ جٰاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثٰالِهٰا...«كسى كه حسنه‌اى انجام دهد ده برابر پاداش مى‌گيرد...»[****]انعام١٦٠/.

[*]وَ أَوْرَثْنَا الْقَوْمَ الَّذِينَ كٰانُوا يُسْتَضْعَفُونَ مَشٰارِقَ الْأَرْضِ وَ مَغٰارِبَهَا الَّتِي بٰارَكْنٰا فِيهٰا...«و مشرقها و مغربهاى پربركتزمين را به آن قوم تضعيف شده(زير زنجير ظلم و ستم)واگذار كرديم...»اعراف١٣٧/.

[**]إِذاً لَأَذَقْنٰاكَ ضِعْفَ الْحَيٰاةِ وَ ضِعْفَ الْمَمٰاتِ ثُمَّ لاٰ تَجِدُ لَكَ عَلَيْنٰا نَصِيراً.«و اگر چنين مى‌كردى ما دو برابر مجازات(مشركان)در حيات دنيا،و دو برابر(مجازات آنها)را بعد از مرگ،به تو مى‌چشانيديم،سپس در برابر ما ياورى نمى‌يافتى!»اسراء٧٥/.

[***] پيرامون مادّۀ«ضعف»نظير آنچه در بالا سخن گفتيم،گفتگوهاى فراوان شده است،از جمله به شرح مجلدات زيردر تفسير نمونه:جلد ٢،صفحه ١٦١ و ٢٣٥،جلد ١٦،صفحه ٤٤٦،جلد ١٧،صفحه ٤٤١ و جلد ٢٤،صفحه ٢١١.

[****] با توجه به آياتى كه ذكر شد،معلوم است كه«ضعف»تنها به معنى«دوچندان »نيست،بلكه به معنى«چند برابر»