رستاخيز منكر شرك شما مى‌شوند» و نيز در آيۀ ٦ سوره احقاف مى‌خوانيم:«هنگامى كه مردم محشور شوند اين معبودها دشمنان آنها خواهند بود» اين احتمال را نيز بعضى از مفسران بزرگ داده‌اند كه منظور از آيۀ فوق اين است كه عبادت‌كنندگان بتها،در قيامت كه پرده‌ها كنار مى‌رود و همه حقايق آشكار مى‌شود و خود را رسوا مى‌بينند،منكر عبادت بتها مى‌شوند و بر ضد آنها سخن خواهند گفت،چنان كه در آيۀ ٢٣ سورۀ انعام مى‌خوانيم:بت‌پرستان در قيامت مى‌گويند:«به خدايى كه پروردگار ماست سوگند كه ما هرگز مشرك نبوديم»ولى تفسير اول با ظاهر آيه سازگارتر است.

در حديثى از امام صادق(ع)آمده است:«روز قيامت معبودهايى را كه جز خدا انتخاب كردند بر ضدشان خواهند بود و از آنها و از عبادت كردنشان بيزارى مى‌جويند».(ج ١٢٩/١٣-١٣٠.)

ض‌رب

ضَرَبَ:(تحريم١٠/.)[*]

از مادّۀ«ضرب»به معنى«زدن»است مانند آيۀ مورد بحث كه مى‌فرمايد:

«خداوند مثلى براى كسانى كه كافر شده‌اند زده است،مثل همسر نوح و همسر لوط...» بنابراين واژۀ«ضرب»در اصل لغت زدن چيزى است به چيز ديگر،خواه با دست يا شمشير و امثال آن باشد مانند...فَضَرْبَ الرِّقٰابِ...يعنى گردنهاى كافران را بزنيد.محمد٤/.

گاهى«ضرب»به معنى«بازداشتن و منصرف ساختن»آمده است،مثلا جملۀأَ فَنَضْرِبُ عَنْكُمُدر آيۀ ٥ سورۀ زخرف[**]،به معنى أ فنصرف عنكم«آيا از شما بازداريم و منصرف سازيم؟»مى‌باشد،چرا كه وقتى سوار مى‌خواهد مركبش را از طريقى به جانب ديگرى ببرد،آن را با شلاق مى‌زند و لذا كلمۀ«ضرب»در اين گونه موارد به جاى«صرف»(منصرف ساختن)به كار مى‌رود[١]و به هر حال در معناى واژۀ«ضرب»وجوه مختلفى ذكر شده است.(ج ١١/٢١،

[*]ضَرَبَ اللّٰهُ مَثَلاً لِلَّذِينَ كَفَرُوا امْرَأَتَ نُوحٍ وَ امْرَأَتَ لُوطٍ...تحريم١٠/.

[**]أَ فَنَضْرِبُ عَنْكُمُ الذِّكْرَ صَفْحاً أَنْ كُنْتُمْ قَوْماً مُسْرِفِينَ.«آيا اين ذكر(قرآن)را از شما بازگيريم به خاطر اين كه قومىاسرافكاريد؟»زخرف٥/.

[١] مجمع البيان،ذيل آيه.