شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٦٤٧ - صَيْحَه (هود٦٧/ )
ص و م
تَصُومُوا:(بقره١٨٤/.)[*]
از مادّۀ«صوم»(بر وزن قوم)به معنى«خوددارى كردن از كارهاى معينى با قصد قربت از طلوع فجر تا مغرب»و اين عمل عامل مؤثرى است براى پرورش روح تقوا و پرهيزگارى در تمام زمينهها و همۀ ابعاد،چنان كه مىفرمايد:«...روزه گرفتن براى شما بهتر است اگر بدانيد» بقره١٨٤/.
گرچه بعضى خواستهاند اين جمله را دليل بر اين بگيرند كه روزه در آغاز تشريع،واجب تخييرى بود و مسلمانان مىتوانستند روزه بگيرند يا به جاى آن«فديه»بدهند تا تدريجا به روزه گرفتن عادت كنند و بعد اين حكم نسخ شده و صورت وجوب عينى پيدا كرده است.ولى ظاهر اين است كه اين جمله تأكيد ديگرى بر فلسفه روزه است و اين كه اين عبادت-همانند ساير عبادات-چيزى بر جاه و جلال خدا نمىافزايد بلكه تمام سود و فايدۀ آن عايد عبادتكنندگان مىشود.
«صوم»و«صيام»هر دو مصدر است(در اصل صوام بوده)به معانى بالا كه به ترتيب در آيه ٢٦ سورۀ مريم و ١٨٣ سورۀ بقره آمده است«صائمين»جمع«صائم»و نيز كلمۀ«صائمات» همه از مادّۀ«صوم»گرفته شده است.احزاب٣٥/.(ج ٦٢٥/١-٦٢٦.)
ص ى ح
صَيْحَه:(هود٦٧/.)[**]
در اصل به معنى«شكافتن چوب يا لباس و برخاستن صدا از آن»است،سپس در هر صداى بلند و فرياد،به كار رفته و در لغت به معناى صداى عظيمى است كه معمولا از دهان انسان يا حيوانى بيرون مىآيد،ولى اختصاص به آن ندارد بلكه هرگونه صداى عظيم را شامل
[*]...وَ أَنْ تَصُومُوا خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ.بقره١٨٤/.
[**]وَ أَخَذَ الَّذِينَ ظَلَمُوا الصَّيْحَةُ فَأَصْبَحُوا فِي دِيٰارِهِمْ جٰاثِمِينَ.«و آنها را كه ستم كرده بودند،صيحۀ(آسمانى)فروگرفتو در خانههايشان به روى افتادند و مردند!»هود٦٧/.