لقد عرّف رسول اللّه(ص)عليّا(ع)اصحابه مرّتين:امّا مرّة فحيث قال:«من كنت مولاه فعلىّ مولاه»و امّا الثّانية فحيث نزلت هذه الآية:«فَإِنَّ اللّٰهَ هُوَ مَوْلاٰهُ وَ جِبْرِيلُ وَ صٰالِحُ الْمُؤْمِنِينَ...»اخذ رسول اللّه(ص)بيد علىّ(ع)فقال:ايّها النّاس هذا صالح المؤمنين! «رسول خدا دوبار على(ع)را(با صراحت)به يارانش معرفى كرده، يك‌بار آنجا كه فرمود:(در غدير خم):

من كنت مولاه فعلىّ مولاه.« هركس من مولاى او هستم على مولاى اوست»،و اما بار دوم هنگامى كه آيۀ:اناَللّٰهَ هُوَ مَوْلاٰهُ...نازل شد،رسول خدا(ص)دست على(ع)را گرفت و فرمود:

اى مردم اين«صٰالِحُ الْمُؤْمِنِينَ»است[١].

اين معنى را بسيارى از علماى اهل سنت نيز در كتابهاى خود نقل كرده‌اند از جمله علامه «ثعلبى»و علامه«گنجى»در كفاية الطالب و«ابو حيان اندلسى»و«سبط ابن جوزى»و غير آنها[٢].

نويسنده روح البيان بعد از نقل اين روايت از«مجاهد»مى‌گويد:

مؤيد اين حديث،حديث معروف«منزلة»است كه پيامبر(ص)به على(ع)فرمود:

انت منّى بمنزلة هارون من موسى،زيرا عنوان«صالحين»در آيات قرآن براى انبيا آمده است،از جمله در آيۀ...وَ كُلاًّ جَعَلْنٰا صٰالِحِينَ.انبياء٧٢/.و در آيۀ...أَلْحِقْنِي بِالصّٰالِحِينَ.

يوسف١٠١/ مى‌باشد(كه در اولى عنوان«صالح»به جمعى از انبياء،و دومى به حضرت يوسف اطلاق شده است)و هنگامى كه على(ع)به منزلۀ«هارون»باشد،او نيز مصداق صالح است.

(ج ٢٨٠/٢٤-٢٨١.) صالِحُون

بندگان صالح خدا كيانند؟(انبياء١٠٥/.)[*]

در اين آيه مى‌خوانيم:«...عِبٰادِيَ الصّٰالِحُونَ»با توجه به اضافه شدن«بندگان به خدا» مسئله ايمان و توحيد آنها روشن مى‌شود و با توجه به كلمۀ«صالحون»كه معنى گسترده و وسيعى

١)تفسير مجمع البيان،ج ٣١٦/١٠.

[٢] براى توضيح بيشتر،به جلد ٣،احقاق الحق،صفحه ٣١١ مراجعه فرماييد،بعلاوه جمعى از مفسران از جمله«سيوطى»در المنثور ذيل آيۀ مورد بحث و«قرطبى»در تفسير معروف خود و نيز«آلوسى»در روح المعانى،در تفسير همينآيه(تحريم٤/.)روايت مذكور را نقل كرده‌اند.

[*]...أَنَّ الْأَرْضَ يَرِثُهٰا عِبٰادِيَ الصّٰالِحُونَ.انبياء١٠٥/.