شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٨٦ - صِدْق (اسراء٨٠/ )
صَدَّق:(سبا٢٠/.)[*]
از«تصديق»به معنى«راست دانستن سخن و اعتقاد داشتن به آن»است.
اين آيه در حقيقت يك نوع نتيجه گيرى كلى از داستان«قوم سبا»است و در آيات گذشته آمده است كه چگونه آنها براثر تسليم در برابر هواى نفس و وسوسههاى شيطان گرفتار آنهمه بدبختى و ناكامى شدند.آيۀ مورد بحث مىگويد:
«به يقين ابليس گمان خود را دربارۀ آنها(و هر جمعيتى كه از ابليس پيروى كنند)محقق يافت،آنان همگى از او پيروى كردند جز گروه اندكى از مؤمنان»سبأ٢٠/.
يا به تعبير ديگر پيشبينى ابليس كه بعد از سرپيچى از سجده براى آدم و طرد شدن از درگاه كبريايى خداوند گفت:
«به عزتت سوگند كه همۀ آنها را جز بندگان مخلصت گمراه خواهم كرد»دربارۀ اين گروه درست از آب در آمد[١].
گرچه او اين سخن را از روى گمان و تخمين گفت،ولى همين گمان و تخمين سرانجام به واقعيت پيوست و اين سست ارادهها و ضعيفالايمانها گروه گروه به دنبال او حركت كردند،تنها گروه اندكى از مؤمنان بودند كه زنجيرهاى وسوسههاى شيطان را در هم شكستند و فريب دامهاى او را نخوردند،آزاد آمدند و آزاد زيستند و آزاد رفتند،گرچه آنها از نظر عدد كم بودند،ولى از نظر ارزش هركدام با جهانى برابرى داشتند.(ج ٧٢/١٨-٧٣.)
صِدْق:(اسراء٨٠/.)[**]
به معنى«راستى و درستى»و نقيض كذب است،آيۀ مورد بحث به يكى از دستورهاى اصولى اسلام كه از روح ايمان و توحيد سرچشمه مىگيرد اشاره مىكند و مىگويد:
«بگو پروردگارا ورود مرا در هر كار صادقانه قرار ده و صادقانه خارج نما...»(وَ أَخْرِجْنِي مُخْرَجَ صِدْقٍ)اسراء٨٠/.
هيچ كار فردى و اجتماعى را جز با صدق و راستى آغاز نكنم،همچنين هيچ برنامهاى را جز براستى پايان ندهم،راستى و صداقت و درستى و امانت،خط اصلى من در همۀ كارها باشد و
[*]وَ لَقَدْ صَدَّقَ عَلَيْهِمْ إِبْلِيسُ ظَنَّهُ فَاتَّبَعُوهُ إِلاّٰ فَرِيقاً مِنَ الْمُؤْمِنِينَ.سبأ٢٠/.
[١] نمل١٩/
[**]وَ قُلْ رَبِّ أَدْخِلْنِي مُدْخَلَ صِدْقٍ وَ أَخْرِجْنِي مُخْرَجَ صِدْقٍ...اسراء٨٠/.