آيۀ مورد بحث دربارۀ كسانى كه با انسان دوستى و مصاحبت دارند توصيه مى‌كند،ولى بايد توجه داشت كه«صاحب بالجنب»معنايى وسيع‌تر از دوست و رفيق دارد و در واقع هركسى را كه به نوعى با انسان نشست و برخاست داشته باشد،در بر مى‌گيرد خواه دوست دائمى باشد يا يك دوست موقت(همانند كسى كه در اثناى سفر با انسان همنشين مى‌گردد)و اگر مى‌بينيم در پاره‌اى از روايات«صاحب بالجنب»به رفيق سفر و يا كسى كه به اميد نفعى سراغ انسان مى‌آيد، تفسير شده،منظور اختصاص به آنها نيست بلكه بيان توسعۀ مفهوم اين تعبير است كه همۀ اين امور را نيز در بر مى‌گيرد و به اين ترتيب آيه يك دستور جامع و كلى براى حسن معاشرت نسبت به تمام كسانى كه با انسان ارتباط دارند مى‌باشد،اعم از دوستان واقعى و همكاران و هم‌سفران و مراجعان و شاگردان و مشاوران و خدمتگزاران.

و در پاره‌اى از روايات«صاحب بالجنب»به«هم‌سفر»تفسير شده است،چنان كه نويسندگان المنار و تفسير روح المعانى و قرطبى در ذيل آيه از على(ع)همين معنى را نقل كرده‌اند،ولى بعيد نيست كه آن نيز بيان يكى از مصاديق آيه باشد.(ج ٣٨٢/٣.)

أَصْحٰابُ النّٰارِ:(بقره٣٩/.)[**]

واژۀ«اصحاب»به معنى«ياران»(جمع صاحب)و كلمۀ«نار»به معنى«آتش»و روى‌هم‌رفته به معنى«ياران آتش»است.در اين آيه خداوند،كافران و كسانى كه آيات او را تكذيب كرده‌اند،اهل دوزخ دانسته و مى‌گويد:

«كسانى كه كافر شوند و آيات ما را تكذيب كنند اهل دوزخند و هميشه در آن خواهند بود» (ج ١٩٧/١.)

اَصْحابُ الجَنَّة:(بقره٨٢/.)[***]

به معنى«اهل بهشت»و در مقابل«أَصْحٰابُ النّٰارِ»است.اين آيه در مورد مؤمنان پرهيزكار است كه در آن يك قانون كلى و همگانى وجود دارد،مى‌فرمايد:

«كسانى كه ايمان آورده‌اند و عمل صالح انجام داده‌اند آنها اصحاب بهشتند و جاودانه در آن

[*]...وَ الصّٰاحِبِ بِالْجَنْبِ...«...و دوست و همنشين...»نساء٣٦/.

[**]وَ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ كَذَّبُوا بِآيٰاتِنٰا أُولٰئِكَ أَصْحٰابُ النّٰارِ...بقره٣٩/.

[***]وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّٰالِحٰاتِ أُولٰئِكَ أَصْحٰابُ الْجَنَّةِ هُمْ فِيهٰا خٰالِدُونَ.بقره٨٢/.