از يك‌سو مسلمانان را به اهميت مشورت متوجّه مى‌سازد تا آن را جزء برنامه‌هاى اساسى زندگى خود قرار دهند،و ازسوى‌ديگر نيروى فكر و انديشه را در افراد پرورش دهد،در امور عمومى مسلمانان كه جنبۀ اجراى قوانين الهى داشت(نه قانون‌گذارى)جلسۀ مشاوره تشكيل مى‌داد و مخصوصا براى رأى افراد صاحب‌نظر،ارزش خاصى قائل بود،تا آنجا كه گاهى از رأى خود براى احترام آنها،صرف نظر مى‌فرمود و مى‌توان گفت يكى از عوامل موفقيّت پيامبر(ص)در پيشبرد اهداف اسلامى همين موضوع بود.

اصولا مردمى كه كارهاى مهم خود را با مشورت و صلاح‌انديشى يكديگر انجام مى‌دهند، كمتر گرفتار لغزش مى‌شوند و افرادى كه گرفتار استبداد رأى هستند و خود را بى‌نياز از افكار ديگران مى‌دانند-هرچند از نظر فكرى فوق‌العاده باشند-غالبا گرفتار اشتباهات خطرناك و دردناكى مى‌شوند.

از اين گذشته استبداد رأى،شخصيت را در تودۀ مردم مى‌كشد و افكار را متوقف مى‌سازد و استعدادهاى آماده را نابود مى‌كند و به اين ترتيب بزرگترين سرمايه‌هاى انسانى يك ملت از دست مى‌رود.

بعلاوه كسى كه در انجام كارهاى خود با ديگران مشورت مى‌كند،اگر مواجه با پيروزى شود كمتر مورد حسد واقع مى‌شود،زيرا ديگران پيروزى وى را از خودشان مى‌دانند و معمولا انسان نسبت به كارى كه خودش انجام داده حسد نمى‌ورزد و اگر احيانا مواجه با شكست شود زبان اعتراض و ملامت و شماتت مردم بر او بسته است،زيرا كسى به نتيجۀ كار خودش اعتراض نمى‌كند،نه تنها اعتراض نخواهد كرد بلكه دلسوزى و غمخوارى نيز مى‌كند.

يكى ديگر از فوايد مشورت اين است كه انسان ارزش شخصيّت افراد و ميزان دوستى و دشمنى آنها را با خود درك خواهد كرد و اين شناسايى راه را براى پيروزى او هموار مى‌كند و شايد مشورتهاى پيامبر(ص)با آن قدرت فكرى و فوق‌العاده‌اى كه در حضرتش وجود داشت، به خاطر مجموع اين جهات بوده است.

در اخبار اسلامى تأكيد زيادى روى مشاوره شده است،در حديثى از پيامبر اكرم(ص)نقل شده كه فرمود:

ما شقى عبد قطّ بمشورة و لا سعد باستغناء رأى.

« هيچ‌كس هرگز با مشورت،بدبخت و با استبداد رأى،خوشبخت نشده است»[١].

در سخنان على(ع)مى‌خوانيم:

[١]تفسير ابو الفتوح رازى.