لكن جمعى معتقدند كه تعبير«مسّ الشّيطان»كنايه از بيمارى روانى و جنون است و اين تعبير در ميان عرب معمول بوده،نه اين كه واقعا شيطان تأثيرى در روح انسان بگذارد،ولى هيچ بعيد نيست كه بعضى از كارهاى شيطانى و اعمال بى‌رويه و نادرست سبب يك نوع جنون شيطانى شود،يعنى به دنبال آن اعمال،شيطان در شخص اثر بگذارد و تعادل روانى او را بر هم زند،از اين گذشته اعمال شيطانى و نادرست هنگامى كه روى هم متراكم شود اثر طبيعى آن از دست رفتن حسّ تشخيص صحيح و قدرت بر تفكر منطقى مى‌باشد.(ج ٢٧٢/٢.)

خُطُوات شيطان:(بقره١٦٨/.)[*]

جملۀ«خطوات شيطان»(گامهاى شيطان)گويا اشاره به يك مسئله دقيق تربيتى دارد و آن اين كه انحرافها و تبهكاريها غالبا به طور تدريج در انسان نفوذ مى‌كند،نه به صورت دفعى و فورى،مثلا براى آلوده شدن يك جوان به مواد مخدر و قمار و شراب معمولا مراحلى وجود دارد:نخست به صورت تماشاچى در يكى از اين جلسات شركت مى‌كند و انجام اين كار را ساده مى‌شمرد.

گام دوم شركت تفريحى در قمار(بدون برد و باخت)و يا استفاده از مواد مخدر به عنوان رفع خستگى و يا درمان بيمارى و مانند آن است.

گام سوم استفاده از اين مواد به صورت كم و به قصد اين كه در مدت كوتاهى از آن صرف نظر كند.

سرانجام گامها يكى پس از ديگرى برداشته مى‌شود و شخص به صورت يك قمارباز حرفه‌اى خطرناك و يا يك معتاد سخت و بينوا در مى‌آيد.

وسوسه‌هاى شيطان معمولا به‌همين‌صورت است،انسان را قدم بقدم و تدريجا در پشت سر خود به‌سوى پرتگاه مى‌كشاند،اين موضوع منحصر به شيطان اصلى نيست،تمام دستگاههاى شيطانى و آلوده براى پياده كردن نقشه‌هاى شوم خود از همين روش«خطوات»(گام به گام) استفاده مى‌كنند،لذا قرآن مى‌گويد:

از همان گام اول بايد بهوش بود و با شيطان همراه نشد.

اين نكته نيز قابل توجه است كه در احاديث اسلامى كارهاى خرافى و بى‌منطق به عنوان «خطوات شيطانى»معرفى شده است،مثلا در حديثى مى‌خوانيم:مردى قسم ياد كرده بود كه

[*]...وَ لاٰ تَتَّبِعُوا خُطُوٰاتِ الشَّيْطٰانِ...«...و از گامهاى شيطان پيروى نكنيد...»بقره١٦٨/.