شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٨٧ - (مشركان چه كسانى هستند)(بقره٢٢١/ )
ش ر ك
اَشْرَكَ:(اعراف١٧٣/.)[*]
از«اشراك»به معنى«شريك دانستن براى خدا»( بتپرستى)و در اصل از مادّۀ«شرك» گرفته شده است و«مشاركت»به معناى«در كارى شركت كردن»است،چنان كه در آيۀ ٦٤ سورۀ اسراء مىخوانيم:
...وَ شٰارِكْهُمْ فِي الْأَمْوٰالِ وَ الْأَوْلاٰدِ...«...و در ثروت و فرزندانشان شركت جوى...» و اصولا كلمۀ«شريك»به كسى مىگويند كه با ديگرى در كار يا معاملهاى همدست باشد، در آيۀ ١٦٣ سورۀ انعام آمده است:لاٰ شَرِيكَ لَهُ...«پروردگارى كه هيچ شريك و شبيهى براى او نيست...» واژۀ«شركاء»جمع«شريك»است كه در آيۀ ٦٦ سورۀ يونس و چندين آيۀ ديگر از آن نام برده شده.(ج ٦١/٦،ج ٥/٧،ج ١٨٢/١٢.)
(مشركان چه كسانى هستند)(بقره٢٢١/.)[**]
كلمۀ«مشرك»در قرآن بيشتر به«بتپرست »اطلاق مىشود،بنابراين هر مورد كه نامى از مشركان برده شود قدر مسلم بتپرستان را شامل مىشود و از همين جهت است كه در بسيارى از آيات قرآن،مشركان در مقابل اهل كتاب(يهود،نصارى،مجوس)قرار داده شدهاند.ولى بعضى از مفسران معتقدند كه مشرك،ساير كفار يهود و نصارى و مجوس را نيز شامل مىشود،چه اين كه هركدام از اين طوائف براى خداوند شريكى قائل شدند،نصارى قابل به تثليث،و مجوس قائل به ثنويت( دوگانهپرستى)بودند و يهود«عزير»را فرزند خدا مىدانست.
اين عقايد گرچه شركآور است،اما با توجه به اين كه در آيات زيادى از قرآن،مشرك،در برابر اهل كتاب قرار داده شده اصطلاح قرآن در مورد اين لفظ همان بتپرستان مىباشد و حديث معروف كه از پيامبر اسلام(ص)نقل شده كه در وصاياى خود فرمود:«مشركان را حتما
[*]أَوْ تَقُولُوا إِنَّمٰا أَشْرَكَ آبٰاؤُنٰا مِنْ قَبْلُ وَ كُنّٰا ذُرِّيَّةً مِنْ بَعْدِهِمْ...«يا نگوييد پدران ما قبل از ما بتپرستى را اختيار كردند وما هم فرزندانى بعد از آنها بوديم(و چارهاى جز پيروى از آنها نداشتيم)...»اعراف١٧٣/.
[**]...وَ لاٰ تُنْكِحُوا الْمُشْرِكِينَ حَتّٰى يُؤْمِنُوا...«...و زنان خود را به ازدواج مردان بتپرست مادامكه ايمان نياوردهانددر نياوريد...»بقره٢٢١/.