شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٦١ - شجر١٧٢٨ ملعونه (اسراء٦٠/ )
مقام او وجود نخواهد داشت،ولى خداوند او را به مقام جمعى از اوليا از فرزندان او(پيامبر اسلام و خاندانش)آشنا ساخت،او حالتى شبيه به حسد پيدا كرد،و همين شجرۀ ممنوعه بود كه آدم مأمور بود به آن نزديك نشود[١].
در حقيقت طبق اين روايات،آدم از دو درخت تناول كرد كه يكى از مقام او پايينتر بود و او را بهسوى جهان مادّه مىكشيد و آن گندم بود و ديگرى درخت معنوى مقام جمعى از اولياى خدا بود كه از مقام و موقعيت او بالاتر قرار داشت و چون از دو جنبه از حدّ خود تجاوز كرد به آن سرنوشت گرفتار شد.
اما بايد توجه داشت كه اين حسد از نوع حسد حرام نبوده و تنها يك احساس نفسانى بوده است، بىآنكه كمترين گامى برطبق آن بردارد.
و با توجه به اين كه آيات قرآن داراى معانى مختلف است،مانعى ندارد كه هر دو معنى از آيه اراده شود.
اتفاقا كلمۀ«شجرة»در قرآن مجيد در هر دو معنى بهكاررفتهاست ،گاهى در معنى درختان معمولى و مادى مثل:
وَ شَجَرَةً تَخْرُجُ مِنْ طُورِ سَيْنٰاءَ تَنْبُتُ بِالدُّهْنِ...مؤمنون٢٠/.كه اشاره به درخت زيتون است و گاهى در شجرۀ معنوى به كار رفته،مانند:
...وَ الشَّجَرَةَ الْمَلْعُونَةَ فِي الْقُرْآنِ...اسراء٦٠/.كه منظور از آن،جمعى از مشركان يا يهود و يا اقوام طاغى ديگر همانند بنى اميه مىباشد.
البته مفسران احتمالات متعدد ديگرى دربارۀ«شجره ممنوعه»دادهاند،ولى آنچه گفتيم از همه روشنتر است.(ج ١٢٠/٦ و ١٢١.)
شجرۀ ملعونه:(اسراء٦٠/.)[*]
در مورد«شجرۀ ملعونه»با تفسيرهاى متعددى روبرو مىشويم:
الف)«شجرۀ ملعونه»كه در قرآن از آن نام برده شده،«شجرۀ زقوم»است و آن درختى است كه طبق آيه ٦٤ سورۀ صافات در بن جهنم مىرويد و ثمرهاى ناگوار و رنجآور دارد:
[١]به مأخذ پيشين مراجعه شود.
[*]...وَ مٰا جَعَلْنَا الرُّؤْيَا الَّتِي أَرَيْنٰاكَ إِلاّٰ فِتْنَةً لِلنّٰاسِ وَ الشَّجَرَةَ الْمَلْعُونَةَ فِي الْقُرْآنِ...«...ما آن رؤيايى را كه به تو نشانداديم فقط براى آزمايش مردم بود،همچنين شجرۀ ملعونه را كه در قرآن ذكر كردهايم...»اسراء٦٠/.