شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٣٧ - س١٦٤٨ ائِغ (فاطر١٢/ )
٣-بعضى ديگر معتقدند كه اينها نام بتهايى است كه در عصر خود نوح ساخته شد و اين به خاطر آن بود كه نوح مردم را از طواف قبر آدم جلوگيرى مىكرد،گروهى به تحريك ابليس به جاى آن مجسمههايى ساختند و به پرستش آنها مشغول شدند[١].
اتفاقا اين بتهاى پنجگانه به عرب جاهلى منتقل شد و هر قبيلهاى يكى از اين بتها را براى خود برگزيد،البته بسيار بعيد است كه خود آن بتها منتقل شده باشد،بلكه ظاهر اين است كه نام آنها منتقل شد و بتهايى به اين نامها ساختند،ولى بعضى از مفسران از ابن عباس نقل كردهاند كه اين بتهاى پنجگانه در طوفان نوح دفن شد و در عصر جاهليت عرب،شيطان آنها را بيرون كشيد و مردم را به پرستش آنها دعوت كرد[٢].(ج ٨٣/٢٥.)
س و غ
يُسيٖغُهُ:(ابراهيم١٧/.)[*]
از«اساغة»گرفته شده،به معنى«ريختن نوشابه در حلق»است،اصل اين واژه از مادّۀ [ساغ،يسوغ،سوغا]مىباشد كه به معنى«گوارا بودن و آسان به گلو فرورفتن »است.
آيۀ مورد بحث دربارۀ سرنوشت جباران عنيد است كه تكيه بر زر و زور و قدرت مىكنند، غافل از اين كه وسايل عذاب و شكنجه براى هر فرد از آنها فراهم است و مرگ از هر سو بهسوى آنها مىآيد ولى بااينهمه هرگز نمىميرند تا مجازات زشتيهاى اعمال خود را ببينند.اين مجرمان گناهكار هنگامى كه خود را در برابر نوشابهاى مىبينند،به زحمت جرعه جرعه آن را سر مىكشند و هرگز مايل نيستند آن را بياشامند،بلكه به اجبار در حلق آنها مىريزند.
(ج ٣٠٤/١٠.)
سٰائِغ:(فاطر١٢/.)[**]
اسم فاعل از مادّۀ«سوغ»(بر وزن فوق)است و در آيۀ مورد بحث به معنى آبى است كه به
[١]مجمع البيان،تفسير على بن ابراهيم،ابو الفتوح رازى و تفسيرهاى ديگر(ذيل آيۀ مورد بحث).
[٢] تفسير قرطبى،ج ٦٧٨٧/١٠.
[*]يَتَجَرَّعُهُ وَ لاٰ يَكٰادُ يُسِيغُهُ...«به زحمت جرعه جرعه آن را سر مىكشد و هرگز به ميل خود حاضر نيست آن رابياشامد...»ابراهيم١٧/.
[**]وَ مٰا يَسْتَوِي الْبَحْرٰانِ،هٰذٰا عَذْبٌسٰائِغٌ شَرٰابُهُ وَ هٰذٰا مِلْحٌ أُجٰاجٌ...فاطر١٢/.