شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٠٢ - سَمِعْنا (انفال٢١/ )
به هر حال سامرى مردى خودخواه و منحرف و در عين حال باهوش بود كه با جرأت و مهارت مخصوصى با استفاده از نقاط ضعف بنى اسرائيل توانست چنان فتنۀ عظيمى كه سبب گرايش اكثريت قاطع به بتپرستى بود ايجاد كند.(ج ٢٩١/١٣.)
س م ع
سَمِعْنا:(انفال٢١/.)[*]
از مادّۀ«سمع»و«سماع»به معنى«شنيدن»است و گاه از«سمع»تعبير به«گوش» مىشود،چنان كه در آيۀ ٧ سورۀ بقره مىخوانيم:
...وَ عَلىٰ سَمْعِهِمْ...«(خدا بر دلها)و گوشهاى آنها(مهر نهاده است)».
و گاه به معنى«فهم و درك و طاعت»آمده است،مانند:
...سَمِعْنٰا وَ أَطَعْنٰا...«فهميديم و اطاعت كرديم...»بقره٢٨٥/.
به هر حال آيه مورد بحث مىگويد:
«همانند كسانى نباشيد كه مىگفتند شنيديم ولى در حقيقت نمىشنيدند»انفال٢١/.
اين تعبير جالبى است كه قرآن دربارۀ كسانى كه مىدانند ولى عمل نمىكنند و مىشنوند ولى ترتيب اثر نمىدهند و ظاهرا در صف مؤمنانند ولى مطيع فرمان نيستند ذكر كرده است، مىگويد:آنها گوش شنوا دارند،الفاظ و سخنان را مىشنوند و معانى آنها را مىفهمند امّا چون برطبق آن عمل نمىكنند گويى اصلا كر هستند،زيرا همه اين مسائل مقدمه است و هنگامى كه عمل نباشد مقدمات بىفايده است.
دربارۀ اين كه اين افراد كه قرآن مىگويد داراى چنين صفتى هستند و مسلمانان بايد بهوش باشند كه مثل آنها نشوند چه اشخاصى مىباشند؟بعضى احتمال دادهاند منظور منافقانى هستند كه خود را در صف مسلمانان جا زده بودند و بعضى گفتهاند اشاره به گروهى از يهود مىباشد و بعضى اشاره به مشركان عرب دانستهاند،ولى هيچ مانعى ندارد كه همه گويندگان بدون عمل،از اين گروههاى سهگانه ،در مفهوم آيه وارد باشند(ج ٢٩٣/٢،ج ١٢١/٧-١٢٢.)
[*]وَ لاٰ تَكُونُوا كَالَّذِينَ قٰالُوا سَمِعْنٰا وَ هُمْ لاٰ يَسْمَعُونَ.انفال٢١/.