همچنين در احاديث وارد شده است كه سواره بر پياده و آنها كه مركب گران‌قيمت‌ترى دارند به كسانى كه مركب ارزانتر دارند،سلام كنند و گويا اين دستور يك نوع مبارزه با تكبر ناشى از ثروت و موقعيتهاى خاص مادى است و اين درست نقطه مقابل چيزى است كه امروزه ديده مى‌شود كه تحيت و سلام را وظيفه افراد پايين‌تر مى‌دانند و شكلى از استعمار و استعباد و بت‌پرستى به آن مى‌دهند و لذا در حالات پيامبر(ص)مى‌خوانيم كه او به همه حتى به كودكان سلام مى‌كرد.

البته اين سخن منافاتى با دستورى كه در بعضى از روايات وارد شده كه افراد كوچكتر از نظر سن بر بزرگتر سلام كنند ندارد،زيرا اين يك نوع ادب و تواضع انسانى است و ارتباطى با مسئله اختلاف طبقاتى و تفاوت در ثروت و موقعيتهاى مادى ندارد.

در پاره‌اى از روايات دستور داده شده است كه به افراد رباخوار ،فاسق،منحرف و مانند آنها سلام نكنيد و اين خود يك نوع مبارزه با فساد است،مگر اين كه سلام كردن به آنها وسيله‌اى باشد براى آشنايى و دعوت بر ترك منكر.[*](ج ٤٤/٤ تا ٤٦،ج ٣٢٩/١٠،ج ١٧١/١٥.)

سليم و قلب سليم:(صافات٨٤/.)[**]

«سليم»از«سلامت»گرفته شده است و هنگامى كه سلامت به طور مطلق مطرح مى‌شود، سلامت از هرگونه بيمارى اخلاقى و اعتقادى را شامل مى‌شود.

امّا«قلب سليم»را امام صادق(ع)چنين بيان مى‌فرمايد:

القلب السّليم الّذى يلقى ربّه و ليس فيه احد سواه!«قلب سليم قلبى است كه خدا را ملاقات كند در حالى كه هيچ‌كس جز او در آن نباشد[١]» و در روايت ديگرى از همان امام(ع)آمده است كه فرمود:

صاحب النّيّة الصّادقة صاحب القلب السّليم،لانّ سلامة القلب من هواجس المذكورات تخلص النّيّة للّه فى الامور كلّها.

«كسى كه نيّت صادقى دارد صاحب قلب سليم است،چرا كه سلامت قلب از شرك و شك،

*)ما شرح مبسوطى درباره«تحيّت و سلام»در مادّۀ(ح‌ى‌ى )نوشته‌ايم،براى كسب اطلاع بيشتر به آنجا رجوعفرماييد و نيز پيرامون واژۀ«سلام»در جلد ٢٣ صفحۀ ٥٥٢-٥٥٣،تفسير نمونه صحبت شده است.

[**]إِذْ جٰاءَ رَبَّهُ بِقَلْبٍ سَلِيمٍ.«(به خاطر بياور)هنگامى را كه(ابراهيم)با قلب سليم به پيشگاه پروردگارش آمد»صافات٨٤/.

[١] تفسير صافى،ذيل آيۀ ٨٩ سورۀ شعراء.