است.خداوند در آيه مورد بحث مى‌فرمايد:«و هنگامى كه بندگان من از تو دربارۀ من سؤال كنند(بگو)من نزديكم!دعاى دعاكننده را به هنگامى كه مرا مى‌خواند پاسخ مى‌گويم،پس آنها بايد دعوت مرا بپذيرند و به من ايمان بياورند تا راه يابند(و به مقصد برسند)»[*]بقره١٨٦/.

روى سخن آيه به پيامبر(ص)است و جالب اين كه در اين آيۀ كوتاه،خداوند هفت مرتبه به ذات پاك خود اشاره كرده و هفت بار به بندگان!و از اين راه نهايت پيوستگى و قرب و ارتباط و محبت خود را نسبت به آنان مجسم ساخته است.

«عبد اللّه بن سنان»مى‌گويد از امام صادق(ع)شنيدم كه فرمود:

«زياد دعا كنيد،زيرا دعا كليد بخشش خداوند و وسيلۀ رسيدن به هر حاجت است،نعمتها و رحمتهايى نزد پروردگار است كه جز با دعا نمى‌توان به آن رسيد!و بدان هر در را بكوبى عاقبت گشوده خواهد شد!»[١].

آرى او به ما نزديك است،چگونه ممكن است از ما دور باشد در حالى كه ميان ما و قلب ما جاى اوست!(وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللّٰهَ يَحُولُ بَيْنَ الْمَرْءِ وَ قَلْبِهِ...)انفال٢٤/.(ج ٦٣٨/١-٦٣٩.)

دَعوٰاهُم:(يونس١٠/.)[**]

چنان كه«راغب»در مفردات مى‌گويد به معنى«ادّعا»است و«ادّعا»اين است كه كسى چيزى را از خودش بداند و«دعوىٰ»ممكن است اسم باشد.قاموس مى‌گويد ظاهراً مراد همان «خواندن و ندا»است،اين كلمه به صورت«دَعْوٰاهُم»چهار مرتبه در قرآن مجيد آمده است و آيۀ مورد بحث به گفتار و دعاى بهشتيان اشاره مى‌كند و مى‌گويد:

«گفتار(و دعاى)آنها در بهشت اين است كه خداوندا!منزهى تو،و تحيّت آنها سلام،و آخرين سخنشان حمد مخصوص پروردگار عالميان است»يونس١٠/.

اين سخنان را در حالى مى‌گويند كه آنها در محيطى مملو از صلح و صفا و عشق به پروردگار و انواع نعمتها به سر مى‌برند و جالب توجه اين كه در آيۀ مورد بحث اشاره به سه حالت و يا سه نعمت و لذت بزرگ بهشتيان شده است:

[*]در شأن نزول آيه:كسى از پيامبر(ص)پرسيد:آيا خداى ما نزديك است تا آهسته با او مناجات كنيم؟يا دور استتا با صداى بلند او را بخوانيم؟آيۀ فوق نازل شد و به آنها پاسخ داد كه خدا به بندگانش نزديك است.(به نقل از مجمع البيان،ذيل آيه مورد بحث).

١) اصول كافى،ج ٤٦٨/٢.

[**]دَعْوٰاهُمْ فِيهٰا سُبْحٰانَكَ اللّٰهُمَّ وَ تَحِيَّتُهُمْ فِيهٰا سَلاٰمٌ وَ آخِرُ دَعْوٰاهُمْ أَنِ الْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعٰالَمِينَ.يونس١٠/.