شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٨٢ - مسكين (حاقه٣٤/ )
پاكيزه از هرگونه آلودگى ظاهرى و باطنى كه انسان با خيال راحت در آن بيارامد.
«راغب»در مفردات مىگويد:معنى«طيّب»در اصل چيزى است كه حواس ظاهر و باطن از آن لذت برد و اين معنى جامعى است كه همۀ شرايط مناسب يك مسكن را در بر مىگيرد.
قابل توجه اين كه در قرآن سه چيز مايۀ آرامش شمرده شده است:
تاريكى شب:...وَ جَعَلَ اللَّيْلَ سَكَناً...«...خداوند شب را براى آسايش خلق مقرر داشته...»انعام٩٦/.
خانههاى مسكونى:وَ اللّٰهُ جَعَلَ لَكُمْ مِنْ بُيُوتِكُمْ سَكَناً...«و خدا براى سكونت دائم شما منزلهايتان را براى شما قرار داد...»نحل٨٠/.
و همسران يكدل:وَ مِنْ آيٰاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْوٰاجاً لِتَسْكُنُوا إِلَيْهٰا...«و باز يكى از آيات لطف الهى اين است كه براى شما از جنس خودتان جفتى بيافريد كه در بر او آسايش يافته با هم انس گيريد...»روم٢١/.(ج ٩٢/٢٤.)
مَسْكَنَت:(آل عمران١١٢/.)[*]
به معنى«بيچارگى»است،مخصوصا بيچارگى شديد كه راه نجات از آن مشكل باشد و در اصل از«سكونت»گرفته شده،زيرا افراد مسكين كسانى هستند كه براثر ضعف و نياز قادر بر حركت و جنبشى از خود نمىباشند.
ضمنا بايد توجه داشت كه«مسكين»تنها به معنى نيازمند از نظر مال و ثروت نيست،بلكه هر نوع بيچارگى آميخته با ضعف و ناتوانى در مفهوم آن داخل است.
بعضى معتقدند كه تفاوت«مسكنت»با«ذلت»-كه در آيۀ مورد بحث آمده-اين است كه ذلت جنبۀ تحميلى از طرف ديگران دارد در حالى كه مسكنت،حالت« خودكمبينى درونى» خود شخص را مىرساند.(ج ٥٣/٣،ج ٥٠١/١٢.)
مسكين:(حاقه٣٤/.)[**]
به معنى«مستمند و نيازمند»و گفتيم كه تنها به معنى نيازمند از نظر مال و ثروت نيست، بلكه هر نوع بيچارگى آميخته با ضعف و ناتوانى در مفهوم آن داخل است.
[*]ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ...وَ ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الْمَسْكَنَةُ..«مهر ذلت بر آنان خورده...و مهر بيچارگى بر آنها زده شدهاست...»آل عمران١١٢/.
[**]وَ لاٰ يَحُضُّ عَلىٰ طَعٰامِ الْمِسْكِينِ.«و هرگز مردم را بر اطعام مستمندان تشويق نمىكرد»حاقه٣٤/.