در حقيقت قرآن در اين جا از يك نكته روانى استفاده كرده كه انسان براى انجام دادن يك كار اگر تنها باشد معمولا كار را بدون سرعت و به طور عادى انجام مى‌دهد،ولى اگر جنبۀ مسابقه به خود بگيرد،آن هم مسابقه‌اى كه جايزۀ با ارزشى براى آن تعيين شده،تمام نيرو و انرژى خود را به كار مى‌گيرد و با سرعت هرچه بيشتر به‌سوى هدف پيش مى‌تازد و اگر مى‌بينيم هدف اين مسابقه در درجۀ اول مغفرت قرار داده شده براى اين است كه رسيدن به هر مقام معنوى بدون آمرزش و شستشوى از گناه ممكن نيست نخست بايد خود را از گناه شست و سپس به مقام قرب پروردگار گام نهاد.(ج ٩١/٣.)

سريع الحساب:(بقره٢٠٢/.)[*]

در جملۀ آخر آيۀ مورد بحث مسئله سرعت حساب از جانب پروردگار را يادآور شده است(...وَ اللّٰهُ سَرِيعُ الْحِسٰابِ).

در روايتى آمده است كه«خداوند به‌اندازۀ يك چشم بر هم زدن حساب همه را مى‌رسد»و اين به خاطر آن است كه خداوند همانند مخلوق نيست كه محدوديت هستى آنها سبب شود موضوعى،او را از موضوع ديگر غافل سازد.

بعلاوه محاسبه پروردگار نبايد هيچ‌گونه زمانى لازم داشته باشد،چه اين كه اعمال ما اثرش در جسم و جان و موجودات اطراف ما و زمين و امواج هوا باقى مانده و در حقيقت شبيه ماشينهاى خودكارى است كه كاركرد خود را به‌وسيله دستگاهى كه نمره مى‌اندازد نشان مى‌دهد كه در هر لحظه حساب كار آن،روشن و مشخص است.

همچنين در بخش پايانى آخرين آيۀ سورۀ انعام(آيۀ ١٦٥.)به جمله«سريع العقاب» بر مى‌خوريم.در آنجا آمده است:

...إِنَّ رَبَّكَ سَرِيعُ الْعِقٰابِ وَ إِنَّهُ لَغَفُورٌ رَحِيمٌ.«...مسلما پروردگار تو(در برابر آنها)كه از بوته آزمايش نادرست و سيه‌روى بيرون آيند«سريع العقاب»و در برابر آنها كه در صدد اصلاح و جبران اشتباهات خويش برآيند آمرزنده و مهربان است»انعام١٦٥/.(ج ٤٠/٢،ج ٦٩/٦.)

سراع:(معارج٤٣/.)[**]

جمع«سريع»مانند«كرام»جمع«كريم»به معنى شخص يا چيزى است كه به سرعت

[*]...وَ اللّٰهُ سَرِيعُ الْحِسٰابِ.بقره٢٠٢/.

[**]يَوْمَ يَخْرُجُونَالْأَجْدٰاثِ سِرٰاعاً كَأَنَّهُمْ إِلىٰ نُصُبٍ يُوفِضُونَ.معارج٤٣/.