شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٤٤ - سرائر (طارق٩/ )
سِرّ و اخفى و تفاوت ميان آنها:(طه٧/.)[*]
مفسران دربارۀ دو واژۀ«سرّ»و«اخفى»(مخفىتر از سرّ)سخن بسيار گفتهاند:
بعضى گفتهاند:«سرّ»آن است كه انسان چيزى را با ديگرى به طور پنهانى بازگو مىكند و «اخفى»آن است كه در دل نگه مىدارد و به كسى نمىگويد.
بعضى گفتهاند:«سرّ»آن است كه انسان در دل دارد و«اخفى»آن است كه به فكر كسى نرسيده،اما خدا از آن آگاه است.
بعضى گفتهاند:«سرّ»عملى است كه انسان مخفيانه انجام مىدهد و«اخفى»نيّتى است كه به دل دارد.
بعضى گفتهاند:«سرّ»به معنى اسرار مردم است و«اخفى»اسرارى است كه در ذات پاك خداست.
در حديثى از امام باقر و امام صادق عليهما السّلام مىخوانيم:
«سرّ»آن است كه در دل پنهان كردهاى و«اخفى»آن است كه به خاطرت آمده است،امّا فراموش كردهاى[١].
اين حديث ممكن است اشاره به اين نكته باشد كه آنچه را انسان ياد مىگيرد به مخزن حافظه سپرده مىشود،منتها گاهى ارتباط انسان با گوشهاى از اين مخزن قطع مىشود و حالت نسيان به او دست مىدهد لذا اگر با وسيلهاى يادآورى بشود كاملا آن را مطلب آشنا مىبيند، بنابراين آنچه را انسان فراموش كرده،مخفىترين اسرار اوست كه در زواياى حافظه پنهان گشته و ارتباطش موقتا يا براى هميشه قطع شده است.
ولى به هر حال مانعى ندارد كه تمام تفسيرهايى كه در بالا گفته شد در مفهوم وسيع كلمۀ «سرّ و اخفى»جمع باشد.[**](ج ١٦١/١٣-١٦٢.)
سرائر:(طارق٩/.)[***]
جمع«سريره»به معنى حالات و صفات و نيّات درونى و پنهانى است.
[*]وَ إِنْ تَجْهَرْ بِالْقَوْلِ فَإِنَّهُ يَعْلَمُ السِّرَّ وَ أَخْفىٰ.«اگر سخن آشكار بگويى(يا مخفى كنى)او پنهانيها و حتّى پنهانتر از آنرا نيز مىداند!»طه٧/.
[١] مجمع البيان،ذيل آيۀ مورد بحث.
**) دربارۀ دو واژۀ«سرّ»و«نجوى»رجوع فرماييد به تفسير نمونه،جلد ٢١ صفحۀ(١٢٤ و ١٢٥،ذيل آيۀ ٨٠ سورۀزخرف.
[***]يَوْمَ تُبْلَى السَّرٰائِرُ.طارق٩/.