شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٣٩ - سراج (نوح١٦/ )
سربل
سَرابيل:(نحل٨١/.)[*]
جمع«سربال»(بر وزن مثقال)به گفته«راغب»در مفردات،به معنى«پيراهن»است از هر جنسى كه باشد.آيۀ مورد بحث مىگويد:
«و خداوند...براى شما پيراهنهايى قرار داد(آفريده)كه شما را از گرما(و سرما)حفظ مىكند و پيراهنهايى كه حافظ شما به هنگام جنگ است...»(وَ سَرٰابِيلَ تَقِيكُمْ بَأْسَكُمْ)نحل ٨١/.
دربارۀ واژۀ«سرابيل»ساير مفسران نيز همان معنى فوق را تأييد كردهاند،ولى بعضى آن را به معنى هرگونه لباس و پوشش دانستهاند،اما مشهور همان معنى اول است.(ج ٣٨٧/١٠، ج ٣٤٧/١١.)
س ر ج
سراج:(نوح١٦/.)[**]
در اصل به معنى«چراغ»است كه در سابق با استفاده از فتيله و«روغن قابل اشتعال»و امروز با نيروى برق و مانند آن،منبع نور و روشنايى است،ولى به گفته«راغب»در مفردات اين كلمه تدريجا به هر منبع نور و روشنايى اطلاق شده است و اطلاق آن به خورشيد در آيۀ مورد بحث به خاطر آن است كه نور آن از درونش مىجوشد(مانند چراغ)،اما«ماه»اكتساب نورش از منبع ديگرى است و از درون خودش نيست.
قابل توجه اين كه در قرآن مجيد چهار بار واژۀ«سراج»آمده كه در سه مورد از جمله،در آيۀ مورد ذكر به معنى«خورشيد»است.[***](ج ٣٦٤/١٧،ج ٧٦/٢٥.)
[*]وَ اللّٰهُ جَعَلَ لَكُمْ...وَ جَعَلَ لَكُمْ سَرٰابِيلَ تَقِيكُمُ الْحَرَّ وَ سَرٰابِيلَ تَقِيكُمْ بَأْسَكُمْ...نحل٨١/.
[**]وَ جَعَلَ الْقَمَرَ فِيهِنَّ نُوراً وَ جَعَلَ الشَّمْسَ سِرٰاجاً.«و ماه را در ميان آسمانها مايۀ روشنايى و خورشيد را چراغفروزانى قرار داده است»نوح١٦/.
***) دربارۀ«سراج منير»در ذيل آيۀ ٤٦ سوره احزاب بحث شده است رجوع شود به تفسير نمونه،ج ٣٦٤/١٧.