سال عمر مى‌كند،اين درخت،در آيۀ مورد بحث با كلمۀ«مخضود»توصيف شده است و «مخضود»از مادّۀ«خضد»(بر وزن مجد)به معنى بى‌خار است.[*]نام ديگر آن،«درخت كنار» (به ضم كاف)است و به آن«شجر النّبق»نيز گفته شده و ميوه‌اش مانند سنجد و عنّاب است كه پس از رسيدن،سرخ يا زرد و شيرين مى‌شود،ميوۀ آن در طبّ به كار مى‌رود و برگ خشك شده و ساييدۀ آن در حمام براى شستشوى بدن،مورد استفاده قرار مى‌گيرد.[**](ج ٢٢٠/٢٣.)

سدرة:(نجم١٤/.)[***]

بر وزن«حرفة»مطابق آنچه غالبا مفسران علماى لغت گفته‌اند،درختى است پربركت و پرسايه ،و تعبير به«سدرة المنتهى»نجم١٤/.اشاره به درخت پربرگ و سايه‌اى است كه در اوج آسمانها،در منتهااليه عروج فرشتگان و ارواح شهدا و علوم انبيا و اعمال انسانها قرار گرفته است،جايى كه ملائكۀ پروردگار از آن فراتر نمى‌روند و جبرئيل نيز در سفر معراج،هنگامى كه به آن رسيد متوقف شد.

دربارۀ«سدرة المنتهى»هرچند در قرآن مجيد توضيحى نيامده،ولى در اخبار و روايات اسلامى توصيفهاى گوناگونى پيرامون آن آمده و همه بيانگر اين واقعيت است كه انتخاب اين تعبير به عنوان يك نوع تشبيه و به خاطر تنگى و كوتاهى لغات ما از بيان اين گونه واقعيات بزرگ است.

در حديثى از پيامبر اسلام(ص)نقل شده است كه فرمود:

رأيت على كلّ ورقه من اوراقها ملكا قائما يسبّح اللّه تعالى.«من بر هريك از برگهاى آن، فرشته‌اى ديدم كه ايستاده بود و تسبيح خدا را مى‌كرد[١]» در حديث ديگرى از امام صادق(ع)نقل شده است كه رسول خدا(ص)فرمود:

انتهيت الى سدرة المنتهى،و اذا الورقة تظلّ امّة من الامم.

«من به سدرة المنتهى رسيدم و ديدم در سايۀ هر برگى از آن امّتى قرار گرفته‌اند![٢]».

اين تعبيرات نشان مى‌دهد كه هرگز منظور درختى شبيه آنچه در زمين مى‌بينيم نبوده،بلكه

[*]پيرامون خصوصيات اين درخت،در مادّۀ«خضد»مشروحا بحث شده است.

[**] به نقل از فرهنگ«واژه‌هاى قرآن»مادّۀ«سدر».

[***]عِنْدَ سِدْرَةِ الْمُنْتَهىٰ.«نزد سدرة المنتهى!»نجم١٤/.

[١] مجمع البيان،ذيل آيۀ مورد بحث.

[٢] نور الثقلين،ج ١٥٥/٥.